مقاله


کد مقاله : 139504201629172729

عنوان مقاله : انحلال هویت مداح در هویت ممدوح: مطالعه‌ای بر پایۀ اشعار مدحی فرخی در دستگاه غزنوی

نشریه شماره : 38 فصل پاییز 1394

مشاهده شده : 655

فایل های مقاله : 186 KB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 رضا زرین‌کمر rezaza1986@yahoo.com دانش آموخته دکترا
2 مرتضی محسنی mohseni@umz.ac.ir دانشیار دکترا
3 محمدرضا تاجیک M_Tajik@sbu.ac.ir دانشیار دکترا
4 احمد غنی‌پور ملکشاه ghabipour48@umz.ac.ir دانشیار دکترا

چکیده مقاله

در شعر مدحی، بر اثر آنچه منفعت مداح ایجاب می¬کند، هویت مداح در برابر هویت ممدوح رنگ می¬بازد و پسند و ناپسندهای مداح توسط ممدوح تعیین می¬شود. چنان¬که «ممدوحان در سایه» دیگر نیز تحت تأثیر خواست و ارادۀ ممدوح اصلی در معرض مدح یا ذم قرار می¬گیرند. در این نوشتار، رابطۀ مداح و ممدوح و انحلال هویت مداح در «من» ممدوح بررسی شده و نمونه¬ای تاریخی در این زمینه واکاوی شده است. نمونه¬ای از انحلال هویت مداح در هویت ممدوح را می¬توان در دوران حضور طولانی فرخی سیستانی در دربار غزنویان دید؛ دورانی که سلطان محمود بر دربار غزنین حکومت می¬کرد و در سایۀ ارتشی نیرومند، فتوحاتی پرشمار به کارنامۀ سلطنت خود افزود. فرخی در این دوران علاوه بر سلطان، «دیگران»ی را نیز مدح می¬کرد که روابط ادبی¬اش با آنان تابعی از ارادۀ سیاسی و خواست سلطان بود. نمونه¬ای از این نوع رابطه در برخورد فرخی با چرخۀ وزیران دولت غزنوی بررسی شده است. چرخۀ مورد نظر، عزل احمد حسن میمندی از صدارت سلطان، به وزارت رسیدن حسنک و جابه¬جایی مجدد حسنک با صدارت دوبارۀ احمد حسن است. فرخی در مدح این «ممدوحان در سایه»، از خود اختیار و هویتی ندارد و بر اساس اختیار «ممدوح اصلی» سخن می¬گوید.