مقاله


کد مقاله : 1396102014414540178

عنوان مقاله : تحلیل ساختار و الگوی نمایشی در «هفت لشکر» (طومار جامع نقالان)

نشریه شماره : 44 فصل بهار 1396

مشاهده شده : 482

فایل های مقاله : 227 KB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 عاطفه نیکخو atefe.nikkhoo@yahoo.com دانشجو دانشجوی دکترا
2 یدالله جلالی پندری jalaliy@yazd.ac.ir استاد دکترا

چکیده مقاله

هفت¬لشکر از جمله نمونه¬های «طومار جامع نقالان» در عهد قاجار است که به وسیلة نقالی گمنام در سال 1292 هجری ¬قمری کتابت شده است. هفت ¬لشکر در اصل نام یکی از نبرد- روایت¬های مشهور نقالی است که از روی شهرت و رواج بر یکی از طومارهای جامع نقالان نیز اطلاق شده است. جنبة روایی متن، عامل پیوستگی و ارتباط ادبیات و نمایش است. روایت داستان با حرکات نمایشی و قرار گرفتن راوی به جای اشخاص مختلف و تقلید حالات و حرکات آنان، روایت داستانی را به سمت روایت نمایشی هدایت می‌کند که به آن «داستان‌گویی نمایشی» گفته می‌شود. در این میان، گرچه نقال، در روایت خود به الگوپذیری از نقل¬های کهن نظر داشته است، امّا دخل و تصرف¬های ذهنی- ساختاری او، زمینة جهت¬دهی نمایشی متن را فراهم ساخته است. بنابراین ظرفیت¬های نمایشی طومارها، ما را بر آن داشت تا در این مقاله به بررسی ساختار نماشی طومارجامع بپردازیم. براین¬اساس، در ابتدا با تعریف ساختار نمایش دراماتیک و بیان تفاوت میان این ساختار و ساختمان روایی طومار مورد نظر، درصدد تبیین الگوی ویژه-ای برآمدیم. نتایج حاصل از این پژوهش در نهایت ما را با کاربرد الگوی ساختاری بارت به¬شکل روایت و حوادث تودرتو به¬عنوان «اپیزود»، ساختمان نمایش رویدادگرای «روایت در روایت» و متفاوت با درام اوجگاهی در طومار جامع نقالان رهنمون ساخته است که به شکل جدول و نمودار نمایشی- روایی نشان داده شده‌ است. این الگوی نمایشی، ساخت‌مایة نمایشی خود را در قالب افزایش کنش و بر هم¬ افزود نقش‌ویژه‌¬ها بر روایت اصلی در قالب نمایش رویدادگرا آشکار ساخته است. همچنین بهره¬گیری از رویدادهای همگرا و گسترش نمایش در عمق و توجه مخاطب به چگونگی حوادث در طول درام به جای تمرکز بر پایان آن، از جمله ویژگی‌های تعلیقی برآمده از این نوع ساختمان نمایشی است.