مقاله


کد مقاله : 139503292042352561

عنوان مقاله : ریشه‌شناسی ستیز میان پیل و گوسپند در مَثَلی از گلستان

نشریه شماره : 44 فصل بهار 1396

مشاهده شده : 477

فایل های مقاله : 178 KB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 سعید شهروئی s.shahrouei@yahoo.com دانشجو دانشجوی دکترا

چکیده مقاله

دستان¬ها (مَثَل¬ها) چونان بخشی از فرهنگ و ساختار اندیشگانی مردمان کهن، بازگویۀ پندارها، دریافت¬ها و باورهای بسیاری است که در گذر روزگار پدید آمده است؛ از این¬رو، بازکاوی و گزارش مَثَل¬ها می¬تواند کم یا زیاد ما را تا سرچشمه-های اندیشگانی نیاکان رهنمون شود. گاه نیز اسطوره که با ناخودآگاه گروهی پیوندی رازناک دارد، در پیکرۀ مَثل¬ها سربرمی¬آورد یا به سخن دیگر، گاه مَثَل¬ها، ناخودآگاهِ گروهی و به‌ویژه اندیشه¬های اساطیری را آینگی می¬کنند. یکی از این مثَل¬ها که به گمان نگارنده، بازگویۀ باوری بسیار کهن در فرهنگ ایرانی است، مَثَل «الشاةُ نظیفةٌ و الفیلُ جیفةٌ» (گوسپند پاک است و پیل مُردار) است که در حکایت سوم از باب نخست گلستان سعدی آمده است. در این پژوهش بن¬مایۀ اساطیری آن بازکاویده و نشان داده می¬شود که چگونه پیل چونان جانوری اهریمنی در برابر گوسپند، یکی از نیروهای اورمزدی، کارکرد می‌یابد و از کجا ستیز میان پیل و گوسپند، چونان اندیشه¬ای بنیادین در فرهنگ ایرانی، در پیکرۀ یک مَثَل نمودار می¬گردد.