مقاله


کد مقاله : 139411211116171074

عنوان مقاله : تحلیل تطبیقی تجربة دینی نزد سهروردی و حافظ

نشریه شماره : 36 فصل بهار 1394

مشاهده شده : 656

فایل های مقاله : 243 KB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 حسینعلی قبادی Hghobadi@modares.ac.ir دانشیار دکترا
2 ایمان زرگران zzargar58@yahoo.com دانشجو دانشجوی دکترا

چکیده مقاله

ادبیات فارسی به¬ویژه ادبیات عرفانی، با اندیشه¬های اشراقی سهروردی آمیختگی فراوان دارد. این آمیزش و تأثرِ حاصل از آن عمدتاً به‌ واسطه آثار رمزی اوست که آرای فلسفی خود را در این متون به زبان ادبی بیان کرده است. وی در آثار خود از تجارب عرفانی، گاه به صورت مستقیم و گاه در قالب داستان¬هایی رمزی سخن گفته است و گاه در قالب ناظری بیرونی به طبقه‌بندی و نظام‌مند کردن انواع این تجربیات پرداخته است. حافظ نیز در مقام شاعری که با میراث ادبی پیش از خود همواره در ارتباط بوده است، گاه تجارب منحصر به فردی را در قالب غزل ارائه می¬دهد که در مقام مقایسه، شباهت¬های چشمگیری با تجربیات سهروردی دارد. در مواجهه با امر قدسی که در بنیان بی¬صورت و تعین است، این ذهن صاحب تجربه است که در فرآیند تجربه به آن شکل می‌بخشد. می‌توان مدعی شد که آثار سهروردی در شکل‌دهی به ساختار ذهن حافظ برای تعین بخشیدن به این تجارب مؤثر بوده است. گاه شباهت‌های این تجارب مربوط به مکان این رویدادهاست که همان عالم مثال و هورقلیای مورد نظر سهروردی است و گاه در کیفیت تجربه است که به صورت تجربه‌های دیداری و شنیداری و بویایی پدیدار گشته‌اند. توصیف تجربه‌ها به صورت برق زودگذر یا خورشید نیمه‌شب، ملاقات با شاهد قدسی و پیر نورانی از مواردی هستند که در ساختار نهایی میان حافظ و سهروردی، شباهت‌های چشمگیری دارند.