مقاله


کد مقاله : 1394060714221196

عنوان مقاله : بیهقی و روایتگری «علی قاعدة التاریخ»

نشریه شماره : 20 فصل زمستان 1390

مشاهده شده : 573

فایل های مقاله : 251 KB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 ابراهیم محمدی Emohammadi@birjand.ac.ir استادیار دکترا
2 محمدحسن الهی‌زاده Mhelahizadeh@birjand.ac.ir استادیار دکترا

چکیده مقاله

متون تاریخی کهن، از جمله تاریخ بیهقی، بنا بر ساختار روایی¬شان، همواره با ادبیات پیوستگی نزدیکی داشته¬اند. در نگارش این متون که از حیث محتوا کاملاً تاریخ¬بنیان¬اند، گاه از ظرفیت¬های شعری و هنری زبان و نیز آرایه¬های ادبی، به میزان قابل توجهی بهره گرفته شده است. نظریه¬پردازان پست¬مدرن¬- مانند‌ هایدن وایت و پل ریکور- نیز آنگاه که بر روایی بودن متون تاریخی تأکید می¬کنند، یکی دیگر از پیوندهای بنیادی متون تاریخی و ادبی را برجسته می¬سازند. نکته مهمی که بسیار شایسته درنگ و پژوهش می¬نماید، کیفیت روایت در متون تاریخ‌نگارانه و آثار ادبی است. اگر روایت را توالی از پیش انگاشته شده رخدادها بدانیم، هم متون ادبی و هم متون تاریخی که خود شامل «زنجیره‌ای از رخدادهای سازماندهی شده‌اند»، روایت مبنا هستند؛ اما قواعد روایتگری در هر کدام متفاوت است و میان شیوه روایتگری این دو، با وجود برخی همانندی¬ها، تفاوت¬های بنیادینی دیده می¬شود. در این پژوهش با بهره¬گیری از نظریه «تاریخ روایی» و بر اساس مبانی علم روایت¬شناسی، به مطالعه تاریخ بیهقی پرداخته شده است. در متن مقاله با تحلیل روایتگری بیهقی، بر این نکته تأکید شده که اثر بیهقی همان‌طور که از نامش پیداست، نوشته¬ای در حوزة تاریخ‌نگاری است که در آن، گاه از جنبه¬های ادبی زبان (ظرافت‌های شعری) و شگردهای روایی متون ادبی به خوبی استفاده شده است. بنابراين زیبایی‌های ادبی تاريخ بیهقی نباید مخاطب را از بنیان تاریخ‌نگارانه‌اش دور کند.