مقاله


کد مقاله : 139406041542472

عنوان مقاله : سفرهای آیینی اسفندیار در شاهنامه

نشریه شماره : 17 فصل پاییز 1391

مشاهده شده : 458

فایل های مقاله : 2.12 MB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 نسرین شکیبی ممتاز nasrinshakibi@yahoo.com دانش آموخته دکترا
2 مریم حسینی drhoseini@yahoo.com استاد دکترا

چکیده مقاله

«فرایند فردیت» با مرکزیت حجم قابل توجهی از کهن¬الگوهای یونگی، یگانگی دو لایة محوری از روان- خوداگاهی و ناخوداگاهی- را درقالب اعمالی نمادین و در طی سفری آیینی برای قهرمان میسر می¬سازد. در حقیقت، گذر از رویه¬های مختلف «سایه» و تلاش برای تعدیل نیروی بازدارندة آن، که ریشه در ویژگی¬های روانی منفی قهرمان دارد، او را در مرحله¬ای نوین به دیدار «آنیما» مشرّف می¬سازد. بدین ترتیب، قهرمان با شناخت سویة مادینة روان خود، قابلیت چشمگیری در شناخت «پیر خردمند» که همان حقیقت مانای وجود اوست، پیدا می¬کند. شناخت جایگاه این پیر که خود یکی از کهن¬ترین سنخ¬های باستانی روان آدمی است و نیز عمل کردن به فرامین او، مسیر فردانیت قهرمان را به نتیجه¬ای می¬رساند که از ویژگی¬های روان¬شناختی مهمی برخوردار است. «تولد دوباره» که در حوزة نمادشناسی آیینی همان شناخت «خویشتن» و یگانگی با آن است، زندگی روانی قهرمان را در الگویی مشخص و پیش‌برنده به هدف غایی خود می¬رساند. در واکاوی روایت زندگی اسفندیار که خود یکی از شخصیت‌های محوری شاهنامة فردوسی است، با گذر از روساخت حماسی داستان می¬توان به ژرف¬ساختی روان¬شناختی دست یافت که گویای سیر قهرمان برای رسیدن به هدفی خاص از منظر فرایند شناخت خویشتن، یعنی سفر برای کشف فردانیت است. به این ترتیب، وی با گذر از «هفت خوان» که هفت مرحلة گذر از سایه تلقی می¬شود، به نجات خواهران از بند ارجاسب تورانی و نابودی او نایل شده و با موفقیت در چنین مراحلی، در سفر بعدی آمادگی مواجهه با رستم را به عنوان پیر خرد پیدا می¬کند. او در مراحل پایانی فرایند فردانیت خویش و با از دست دادن چشمان ظاهر، حقانیت پیر خردمند را دریافته و با مرگی آیینی، تولدی دوباره می¬یابد. نوزایی اسفندیار با سپردن فرزند خود، بهمن، به دست رستم جنبه¬های نمادین و آیینی خاصی دارد.