تطبیق و تحلیل تصویر «منجی« در شعر معاصر (با تکیه بر آرش کمانگیر، مرغ آمین و کسی که مثل هیچکس نیست)
سعید بزرگ بیگدلی
1
(
)
سارا حسینی
2
(
)
کلید واژه: منجی, شعر معاصر فارسی, سیاوش کسرایی, نیما یوشیج, فروغ فرخزاد,
چکیده مقاله :
در تاریخ بشر، دلزدگی از وضعیت فعلی و میل رسیدن به وضعیت مطلوب، سبب نیازمندی انسان به حضور نجاتبخش بوده است. در ادیان و مذاهب مختلف، منجیانی در نامهای گوناگون و به اشکال مختلف و در مقاطع متنوع تاریخی ظهور خواهند کرد و برای رهایی بشر از رنج ناملایمات تلاش نموده و او را به سوی شرایطی آرمانی سوق خواهند داد. در آثار ادبی نیز به تبع نگاه انسان به ظهور منجی در زندگی واقعی، آثاری ادبی با خلق تصویری از منجی پدید آمدهاند. در شعر معاصر فارسی و در میانۀ سالهای دهۀ چهل تا آغاز دهۀ پنجاه، سه شعر با عنوانهای آرش کمانگیر از سیاوش کسرایی، مرغ آمین از نیما یوشیج و کسی که مثل هیچکس نیست از فروغ فرخزاد سروده و منتشر شدهاند. در پژوهش حاضر، سه اثر مذکور از ده وجه مورد بررسی قرار گرفتهاند و وجوه اشتراک و افتراق آنها، بررسی و تحلیل شده است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهد که اشعار آرش کمانگیر، مرغ آمین و کسی که مثل هیچکس نیست با وجود تفاوتهایی که در دیدگاه شاعران آنها وجود دارد، در اغلب موارد، تصویری همسو و همسان از منجی ارائه دادهاند.
چکیده انگلیسی :
In human history, boredom with the current situation and the desire to achieve a desirable state have caused humans to need a savior. In different religions and sects, saviors will appear under different names, in different forms, and at different historical points, and they will strive to free humanity from suffering and adversity and lead it towards ideal conditions. In literary works, as a result of human perception of the appearance of the Savior in real life, literary works have emerged that create an image of the Savior. In contemporary Persian poetry, from the mid-1940s to the early 1950s, three poems were written and published: Arash Kamangir by Siavash Kasraei, Morgh Amin by Nima Youshij, and Someone Like No One by Forough Farrokhzad. In the present study, the three aforementioned works have been examined from ten aspects, and their similarities and differences have been examined and analyzed. The results of this study show that the poems of Arash Kamangir, Morgh Amin, and Someone Who Is Like No Other, despite the differences in the perspectives of their poets, in most cases present a consistent and identical image of the Savior.
اخلاقی، سعیده و منیره فردوسینیا (1399) «اعتقاد به منجی در مسیحیت» ، موعودپژوهی، سال دوم، شمارۀ سوم، صص 106-93.
باباچاهی، علی (1377) گزارههای منفرد(بررسی انتقادی شعر امروز ایران)، تهران: نارنج.
پورنامداریان، تقی (1396) خانهام ابریست، تهران: مروارید.
تحصیلی، علی (1387) «کسی که مثل هیچکس نیست»، فردوسی، شمارۀ شصت و هفت و هشت، صص 40-44.
جلالی، عبدالزهرا (1387) «منجیباوری در ادیان ابتدایی و ادیان توحیدی»، پیک نور، سال ششم، شمارۀ چهارم، صص 149-129.
جورکش، شاپور (1390) بوطیقای شعر نو-نگاهی دیگر به نظریه و شعر نیما یوشیج-، تهران: ققنوس.
حسینی، سارا (1402) در شاخ تلاجن، تحلیل بوطیقای تصویر در شعر نیما یوشیج، کرج: اورازان.
حقوقی، محمد (1384) فروغ فرخزاد(شعر زمان ما)، چاپ نهم، تهران: نگاه.
رویانی، وحید و منصور حاتمینژاد (1393) «آرش سیاوش کسرایی و میدان ادبی ایران»، نقد ادبی، سال هفتم، شمارۀ بیست و ششم، صص 90-67.
ستاری، رضا و صفورا سادات رشیدی (1394) «بررسی کهنالگوی منجی در شعر «کسی که مثل هیچکس نیست» فروغ فرخزاد»، دُرّ دری(ادبیات غنایی، عرفانی)، سال پنجم، شمارۀ پانزدهم، صص 78-65.
شاکری یکتا، محمدعلی (1386) «آسیبشناسی یک منظومه «مرگ قهرمان یا مرگ مخاطب»-نگاهی به آرش کمانگیر سیاوش کسرایی-»، کتاب ماه ادبیات، شمارۀ دهم، صص 75-68.
شیخ، محمد، رضا رضایی و طیبه فرهادی (1395) «بررسی تطبیقی مفهوم «منجی» در شعر فروغ فرخزاد و نزار قبانی»، کاوشنامۀ ادبیات تطبیقی، سال ششم، شمارۀ بیست و دو، صص 88-71.
صالحی، مصطفی، سید علیرضا ابطحی و فیضاله بوشاسب گوشه (1404) «تأملی بر مفهوم منجیگرایی»، جامعهپژوهی فرهنگی، سال شانزدهم، شمارۀ یک، صص68-31.
فرخزاد، فروغ (1377)، ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد، چاپ دوازدهم، تهران: مروارید.
قاضی مرادی، حسن (1360) «با مرغ آمین»، مجلۀ آرش، دورۀ پنجم، شمارۀ پنجم، صص 113-107.
کافی، غلامرضا و ندا حاتمی (1401) «بررسی فرجامگرایی در شعر معاصر ایران(با تکیه بر سرودههای احمد شاملو، مهدی اخوان ثالث، فروغ فرخزاد و سهرابسپهری)»، پژوهشنامۀ مکتبهای ادبی، دورۀ ششم، شمارۀ هفدهم، صص 164-134.
کسرایی، سیاوش (1378) از خون سیاوش(منتخب سیزده دفتر شعر)، تهران: سخن.
محمدیارانی، مریم (1386) «منجیگرایی در ادیان(زرتشت، یهود، مسیحیت)»، طلوع، سال ششم، شمارۀ بیست و دو، صص 52-35.
مهرگان، حیدر (1360) تهران: انتشارات حزب تودۀ ایران.
نیما یوشیج (1397) مجموعه کامل اشعار نیما یوشیج، گردآوری سیروس طاهباز، پاپ شانزدهم، تهران: نگاه.