مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103011312014321Grammatical Metaphor: A New Criterion for Distinguishing the Language of Science and Literatureاستعارة دستوری: شاخصی نو در تمایز زبان ادب و علم110faحسین رضویان ساجده مبارکی 2015824One of the common concepts in systemic functional grammar of Michael Halliday is grammatical metaphor, generally introduced as a kind of metaphor. Halliday introduced and distinguished three grammatical metaphors: ideational, interpersonal and textual. This article reviewed the degree and method of applying different kinds of grammatical metaphors in scientific and literary texts. To do so, authors selected and analyzed one scientific work titled “an Introduction to Sociology of Language” by Yahya Modarresi and one literary text named “Tangsir” by Sadeq Chubak as their samples. Their findings showed that the degree of using different kinds of grammatical metaphors is not equal in scientific and literary texts. It seems that authors of scientific texts used grammatical metaphors to enrich contents, information summarization, making texts more technical for target audiences, making contents clearer and other reasons. The author of literary text used grammatical metaphors as few as possible. Abovementioned reasons do not apply in literary texts and this justifies its less usage. Therefore, the article attempts to introduce grammatical metaphor as a new criterion for distinguishing scientific and literary texts by providing enough proofs from these two texts. یکی از مفاهیم مطرح در دستور نقش گرای نظام‌مند هالیدی، استعارة دستوری است که نوعی از استعاره معرفی شده است. هالیدی سه نوع استعارة دستوری - اندیشگانی، بینا‌فردی و متنی- را معرفی و متمایز کرده است. هدف این مقاله، بررسی میزان و شیوة کاربرد انواع استعارة دستوری در متون ادبی و علمی است. بدین منظور نویسندگان یک اثر علمی با عنوان «درآمدی بر جامعه‌شناسی زبان» نوشتة یحیی مدرسی و یک اثر ادبی با عنوان «تنگسیر» نوشتة صادق چوبک را برای نمونه انتخاب و تجزیه و تحلیل کرده اند. نتایج به دست آمده بیانگر آن است که میزان استفاده از انواع استعارة دستوری در متون علمی و ادبی یکسان نیست. به نظر می‌رسد که نویسندة متون علمی برای غنی سازی محتوای عبارات، فشرده کردن اطلاعات، تخصصی ساختن متن برای مخاطب مخصوص خود، گویاتر ساختن مطالب و دلایل دیگر از استعارة دستوری استفاده کرده است. در مقابل نویسندة متن ادبی، استعارة دستوری را بسیار کم به کار برده است. دلایل یادشده دربارۀ متون ادبی صادق نیست و کاربرد اندک آن را موجه می سازد. بنابراین مقاله با ارائۀ شواهد کافی از دو متن تلاش دارد تا استعارة دستوری را به عنوان یک شاخص برای تمایز متون علمی و متون ادبی معرفی کند. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/9937

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103011312014321Hermeneutic Criticism of Asiye Position (PBUH) in Mystical Texts: From 4th to the End of 7th Century نقد تأویلی جایگاه آسیه (س) در متون عرفانی از قرن چهارم تا پایان قرن هفتم110faحمیرا زمردیفاطمه حکیما2015824Knowing religious heroes focusing on Hermeneutic and Decoding is a specific way to understanding truth and knowing existential levels. This method was used in mystical texts to approach author’s intention and uncovering hidden layers of texts. The study reviewed existential levels and grades of Asiye, wife of Pharaoh, based on quotations of mystics from 4th century to the end of 7th century. Based on current documents, Asiye is a perfect woman determined a sample for all pious men and women by God. Mystics like Meybodi, Ein-al Qozat, Ibn Arabi and Molana assigned sublime levels like Utad, Abdal, Divine Favored Slave, Guardian, and God-Selected based on the gloss of Quran verses and hadiths, and considered her as one of Allah’s Caliph on Earth. She plots the necessary basis for Moses (PBUH) prophecy. Asiye’s (PBUH) prayer during her martyrdom was subject to mystical interpretations and showed her “Fana” (finitude) and Endiyat (Being in God’s presence). شناسایی اسوه‌های دینی با تکیه بر تأویل و رمزگشایی، دریچه‌ای به سوی دریافت حقیقت و شناخت مراتب وجودی آنان است. ‌شیوه‌ای که در متون عرفانی برای نزدیک شدن به قصد گوینده و کشف لایه‌های پنهان متن سابقه دارد. این پژوهش با تکیه بر اقوال عارفان قرن چهارم تا پایان قرن هفتم، مراتب وجودی آسیه، همسر فرعون را بررسی کرده است. با توجه به شواهد و مدارک موجود، آسیه، بانویی به کمال رسیده ‌است که خداوند وی را الگویی برای تمام مردان و زنان باایمان قرار داده است. عارفانی چون میبدی، عین‌القضات، ابن ‌عربی و مولانا، بر اساس تأویل آیات قرآن و روایات، مراتب والایی را چون اوتاد، ابدال، بندۀ مقرب الهی، ولی و برگزیدۀ حق برای او در نظر گرفته‌اند و او را از جملۀ خلیفگان دانسته‌اند. وی در تقابل با فرعون، زمینه‌ساز رسالت موسی (ع) است. دعای آسیه(س) هنگام شهادت، محل تأویل‌های عرفانی قرار گرفته ‌شده و نشان‌دهندۀ مقام «فنا» و عندیت است .http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/9939

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103011312014321The Review of Time Processing in Shams Ghazals: Applying Stream Of Consciousness Techniqueبررسی چگونگی پردازش زمان در غزلیات شمس با استفاده از شگرد جريان سيال ذهن110faمینا بهنامابوالقاسم قواممحمد تقویدانشگاه فردوسی مشهدمحمدرضا هاشمی2015824Some of Molavi’s ghazals have specific features that guide readers’ mind through intellectual basics of stream of consciousness works. The study reviewed the category of Time in Molavi’s ghazals using theoretical bases of this technique about Time. Research hypothesis is as follows: time warps, repetitive round trips to past and present time during every Ghazal and the importance of present time in creation moment of Molavi’s poem. We can divide time in his Ghazals, in a general categorization, to two linear-continuous and nonlinear- discontinuous kinds. Second kind of time closes Ghazals to stream of consciousness works. Measuring basis for time warps is start moment of Ghazal in the study. Molavi, based on rule of free association dominating his mental domain travels from present to past, past to present, and in some cases, travels to future reviewing past mementos and in some cases, time warps and round trips to past and present are so fast and continuous. This issue can affect language, narrative methods, kind of imagery and other cases in Ghazal. برخی از غزل های مولوی، ویژگی هایی دارد که ذهن خواننده را به سوی مبانی فکری آثار جریان سیال ذهن معطوف می کند. مقالة حاضر به بررسی مقولة زمان با استفاده از بنیان های نظـری این تکنیـک دربارۀ زمـان در غزل های مولوی می پردازد. پیش فرض پژوهش، پرش های زمانی و رفت و برگشت های مکرر به گذشته و حال در طول غزل و نیز اهمیت زمان حال در لحظة آفرینش شعر مولوی است. در یک دسته بندی کلی می توان زمان در غزل وی را به دو نوع خطی و پیوسته و غیرخطی و ناپیوسته تقسیم کرد. نوع دوم زمان، غزل ها را به لحاظ زمانی به آثار جریان سیال ذهنی نزدیک می کند. مبنای محاسبة پرش های زمانی در این مقاله لحظة شروع غزل است. بدین گونه گاه مولوی بر بنیان قانون تداعی آزاد که بر قلمرو ذهن وی تسلط دارد، از زمان حال به گذشته، گاه از گذشته به حال و در مواردی ضمن مرور خاطرات گذشته به آینده سفر می کند و در نمونه هایی نیز میزان پرش ها و رفت و آمد به گذشته و حال سرعت می گیرد و تداوم می-یابد. این مسئله می تواند بر زبان، شیوه های روایی، چگونگی تصویرآفرینی و موارد دیگر در غزل وی تأثیر گذارد. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/9940

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103011312014321Analyzing Literary Aspects of Tarikhe Beihaqi (Beihaqi’s History) Based on Walter "Benjamin Theory"تحلیل جنبه‌هاي ادبي تاریخ بیهقی بر اساس نظریّة «والتر بنیامین»110faمهدخت پورخالقی چترودیسمیّه عطاردی2015824“Walter Benjamin”, whose name is associated with “Frankfurt School”, is a thinker who allows a dominion superior than practical and communicative dominions and in contrast with reductionism- that reduces language to an inter-subjective tool- he deals with theorization in this field. In Benjamin’s view, language is superior than communicative action of human and gets an existential status; if we reduce language just to its communicative and instrumental trait, we would read the lines of texts and would never understand in-between texts. He applies “Assertive act” in contrast with communicative quality of language and believes that author can produce a literary text by entering into expressive dominion of language. Tarikh-e Beihaqi as a pure artistic work has great capacities to approach a language that has surpassed communicative trait and applies an expressive quality of language to express hidden meanings behind the words. The study dealt with this issue and concluded that Beihaqi produced a literary work with high literary competence based on expressive quality of language that one can interpret it poetically as he applied highlighting tools in lexical and semantic areas of language and the essence of poetry and poem in his work. «والتر بنیامین»، فیلسوفی که نامش با «مکتب فرانکفورت» پیوند خورده است، یکی از اندیشمندانی است که برای زبان، ساحتی فراتر از ساحت کارکردی و ارتباطي آن قائل است و در تقابل با تلقّی تقلیل‌گرایی ـ که زبان را به ابزار ارتباط بیناذهنی کاهش می‌دهد - به نظریّه پردازی پرداخته است. به نظر بنيامين، زبان از کنش ارتباطی انسانی فراتر می‌رود و موقعیتی هستی‌شناسانه می‌یابد و اگر زبان را به منش ارتباطی و ابزاری آن تقلیل دهیم، تنها متن‌های نوشته شده را خواهیم خواند و هرگز قادر به درک «نوشته‌های بین سطرها» نخواهیم شد. او در تقابل با منش ارتباطی زبان، اصطلاح «منش بیانگری» زبان را به کار گرفت و بر این باور بود که نويسنده با ورود به ساحت بیانگری زبان، یک اثر ادبی خلق مي‌كند. تاریخ بیهقی به عنوان یک اثر هنری ناب، توانش بالایی برای نزدیک شدن به زباني که از منش ارتباطی زبان گذشته و برای بیان معانی پنهان در پس کلمات، به منش بیانگری زبان رو آورده، دارد. در این مقاله به طرح و بررسی این موضوع پرداخته و به اين نتيجه رسيده‌ايم كه بيهقي با توجه به منش بيانگري زبان، اثري ادبي خلق كرده و با استفاده از ابزارهاي برجسته سازي در حوزة واژگاني و معنايي زبان و به كارگيري جوهر شعر و نظم در زبان اثرش، توانسته به ميزاني از توانش ادبي برسد كه بتوان از آن تلقي شعري داشت . http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/9941

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103011312014321Serivili; The Captive of Twofold Contrasts (Reviewing Twofold Contrasts in The Poem of "Khanehy-e Serivili" (Serivili's Home) composed by Nima Yushij)سریویلی؛ زندانی تقابل‌های دوگانه (بررسی تقابل‌های دوگانه در منظومۀ «خانۀ سریویلی» اثر نیما یوشیج)110faسیاوش حق‌جو گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه مازندرانمرضیه حقیقیمرتضی محسنی علوم انسانی و اجتماعی2015824Twofold contrast is the most important basis of Structuralism that its theorists had applied it in different areas like linguistics, narratology, philosophy, cultural studies, anthropology, and psychology. Claude Lévi-Strauss used twofold contrasts to know general structure of human mind behind myths and different cultural actions and believed that these contrasts were the first human effort to understand his/her surrounding environment and the human existence were involved in these unavoidable twofolds. The study applied Lévi-Strauss thoughts in reading “Serivili's Home” of Nima Yushij. Serivili, the poet, is in contrast with an evil in this poem that is in opposition with all his thoughts. Oppositions like village/city, nature/culture, modernity/tradition, and in general consciousness and unconsciousness are depicted as oppositions between the poet and evil. Serivili is involved with tensions and oppositions that are resulted from conversation with evil and this continuous tension continues to the end of poem. Disobedient mind of Nima used twofold contrasts to express his most important intellectual differences, contrasts, and oppositions with owners of political power whose thoughts come to one’s conscious mind with evil symbols. تقابل های دوگانه، مهم ترین اساس نظریۀ ساختارگرایی است که نظریه پردازان این حوزه از آن در حوزه های مختلف زبان شناسی، روایت شناسی، فلسفه، مطالعات فرهنگی، انسان‌شناسی و روان شناسی بهره برده اند. «کلودلوی استروس» در انسان شناسی، از تقابل های دوگانه برای شناخت ساختار کلی ذهن انسان در پسِ اسطوره ها و اعمال مختلف فرهنگی سود جسته و معتقد است این تقابل ها، نخستین تلاش بشر برای ادراک محیط پیرامونش بوده است و هستی انسانی به طور کلی درگیر این دوشاخگی های اجتناب ناپذیر است. در پژوهش حاضر، اندیشه های استروس برای خوانش منظومۀ «خانۀ سریویلی» نیما یوشیج به کار گرفته شده است. در این منظومه، سریویلیِ شاعر، در تقابل با شیطانی است که با تمام زمینه های فکریِ وی در تعارض است. تقابل هایی مانند روستا/ شهر، طبیعت/ فرهنگ، تجدّد/ سنّت و به طور کلی خودآگاهی و ناخودآگاهی در این منظومه، به صورت جدال شاعر و شیطان به تصویر درآمده است. سریویلی در این منظومه، گرفتار کشمکش و تعارض هایی است که در گفت وگو با شیطان به بار نشسته و این جدال دائمی تا پایان شعر ادامه یافته است. ذهن سرکش نیما، با استفاده از تقابل های دوگانه به بیان مهم ترین تفاوت ها، تضادها و تعارض های اندیشه ا ی خود با صاحبان قدرت سیاسی پرداخته است. قدرتمندانی که اندیشه‌های آنان با نماد شیطان به عرصۀ خودآگاهی شاعر درآمده است. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/9942

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103011312014321The Relation of Temporality and Actors in Short Story of "Morde-Keshan Jozan" by Abolqasem Payandeارتباط زمانمندي و کنشگران در داستان کوتاه «مرده‌کشان جوزان» اثر ابوالقاسم پاينده110faمولود طلائي 2015824The study reviewed time and its application in “Morde-Keshan Jozan” short story by Abolqasem Payande. This basic element has specific manifests in this story. Narration process is linear that narrates present time looking to past and childhood mementoes. There is a direct relation between the frequency of page numbers and actors’ descriptions. When author intends to highlights morality inferiorities of his contemporary era, time would get circumlocution specifically and actors would emerge more than ever; but time summarization prevents author from this opportunity; then, it seems that actors’ descriptions would be summarized simultaneously with time. Authors of the study tried to critic the temporality of narration of this story based on “Gérard Genette” theory. The relation of its actors is expressed based on “Grimas” theory in final section and then the relation of these two elements is explained. نوشتار حاضر به بررسي زمان و کارکرد آن در داستان کوتاه «مرده‌کشان جوزان» اثر ابوالقاسم پاينده مي‌پردازد. اين عنصر اساسي در این داستان به صورت خاصي منعکس شده است. روال روايت، سيري خطي دارد که با نگاه به گذشته و خاطرات کودکي در زمان حال روایت می شود. بسامد تعداد صفحات و توصيف کنشگران، ارتباط مستقيمي با يکديگر دارد. هرگاه نويسنده قصد برجسته کردن رذيلت‌هاي اخلاقي جامعة عصر خويش را مد نظر داشته باشد، زمان به صورت خاصي اطناب می یابد و عرصة ظهور کنشگران بیش از پیش فراهم می گردد. اما تلخيص زمان، اين امکان را از نويسنده سلب مي‌کند. گويي توصیف کنشگران نيز توأم با زمان خلاصه مي‌شود. نویسندگان در اين پژوهش کوشيده‌اند تا زمانمندي روايت اين داستان را بر مبناي نظريه «ژرار ژنت» در بوته نقد و بررسي قرار دهند. ارتباط کنشگران اين داستان نيز در پايان بر مبناي نظريۀ «گراماس» طرح شده و در پایان ارتباط میان این دو عنصر تشریح شده است. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/9943

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103011312014321The Status of Musicianship and Tradition of Verbal Narration in Old Persian Literature and Reviewing Historical Evolution of Composer-Narrators in the Process of Rhyming Heroic Narrations تحلیل سیر تاریخی سراینده- راویان و نقش سنت روایت شفاهی در روند نظم روایات پهلوانی در ایران110faفرزادقائمیدانشگاه فردوسی مشهد 2015824One of the main areas whose historical evolution was highly affected by composers and narrators from ancient time to Islamic era is Shahname-composing and verbal epics. Composing hymns and forming narrations and epic stories via combining and quoting broadcasting of these narrations had made many epic stories. Ancient kinds of narrators like musicians, singers and minstrels were replaced by later narrators of later eras like narrator-nightingales and storytellers; forming written literature based on oral (i.e. unwritten) literature is the most important feature in this area. This article dealt with the status of oral narration tradition in ancient Iran and continuing of literary traditions related to this in Shahname-composing and forming oral Persian epics in Islamic Era Literature and reviewed the role of these narrator-composers in process of rhyming epic narrations. یکی از حوزه هایی که سرايندگان و راويان از عهد باستان تا دورة اسلامی در روند تکوین تاریخی آن نقش داشته اند، شاهنامه سرایی و حماسه های شفاهی بوده است. سرایش سرودها و تشکیل روایات و داستان های حماسی از طریق ترکیب و گسترش نقلی این روایات، داستان های حماسی را ایجاد می کرده است. طبقات کهن راویان چون گوسان ها و خنیاگران که جای خود را به راویان اعصار بعد چون بلبل ها و نقّالان می دهند و شکل گیری ادبیات مکتوب بر مبنای ادبیات شفاهی، مهم ترین ویژگی های این حوزه است. اين جستار، بر مبناي شواهد متني و تاريخي موجود، به جايگاه سنت روايت شفاهـي در ايران باستـان و تداوم سنت های ادبی مربوط بدان در شاهنامه سرایی و شکل گیری حماسه های شفاهی فارسی در ادبيات عصر اسلامي پرداخته، نقش تاریخی این راوی- سرایندگان را در روند نظم روایات پهلوانی بررسی کرده استhttp://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/9938