مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری پژوهش زبان و ادبیات فارسی 1735-1030 24 80 2026 9 26 Pathology of Applying Propp’s Theory in Iranian Research آسیب‌شناسی کاربست نظریۀ پراپ در پژوهش‌های ایرانی fa مریم سامعی دانشگاه کاشان علیرضا فولادی دانشگاه کاشان 2025 11 3 The theory of morphology of folktales, introduced by Vladimir Propp in his classic work Morphology of the Folktale (1928), marks a turning point in narrative studies. Through a detailed analysis of Russian fairy tales, Propp demonstrated that narratives follow a recurrent structural pattern composed of thirty-one narrative functions. Since its publication, this theory has inspired numerous scholars in comparative literature, folklore studies, and narratology. In Iran, researchers over the past decades have applied Propp’s model to the structural analysis of Persian narratives—ranging from epic and mystical texts to folk tales. However, a review of Persian scholarship reveals that Propp’s theory has often been employed in a superficial and mechanical manner, lacking a deep understanding of its theoretical and methodological foundations. This article aims to critically examine the methodological shortcomings in the application of Propp’s model within Iranian research and to propose a revised framework for a more precise and context-aware utilization of his theory in Persian literary studies. The findings indicate that Iranian applications of Propp’s morphology are largely formalistic and comparative, undertaken without sufficient attention to the theory’s inherent limitations and cultural premises. The study suggests that instead of mechanically imposing Propp’s thirty-one functions on diverse texts, scholars should employ his analytical approach as a tool for discovering indigenous narrative structures, thereby reinterpreting and expanding Propp’s theory within the cultural context of Iran. نظریۀ ریخت&zwnj;شناسی افسانه&zwnj;ها که ولادیمیر پراپ در اثر کلاسیک خود با عنوان مارفالوژی یا ریخت&zwnj;شناسی قصه&zwnj;های پریان (1928) مطرح کرد، نقطه&zwnj;عطفی در مطالعات روایت&zwnj;شناسی محسوب می&zwnj;شود. پراپ با تحلیل دقیق ساختار افسانه&zwnj;های روسی نشان داد که روایت&zwnj;ها از الگوی تکرارشونده&zwnj;ای با ۳۱ کنش روایی تبعیت می&zwnj;کنند. از آن پس، این نظریه الهام&zwnj;بخش پژوهشگران بسیاری در مطالعات تطبیقی، فولکلور و روایت&zwnj;شناسی شد. در ایران نیز از دهه&zwnj;های گذشته تا امروز، پژوهشگران متعددی با تکیه بر نظریۀ پراپ به تحلیل ساختاری روایت&zwnj;های فارسی، از متون حماسی و عرفانی تا قصه&zwnj;های عامیانه، پرداخته&zwnj;اند. ریخت&zwnj;شناسی پراپ نقطۀ حرکتی مفید برای بررسی&zwnj;های است که کوشش آنها شناخت تیپ&zwnj;ها یا نوع&zwnj;های محلی است. بااین&zwnj;حال، بررسی پژوهش&zwnj;های فارسی نشان می&zwnj;دهد که در بسیاری موارد، نظریۀ پراپ به&zwnj;صورت سطحی، مکانیکی و بدون درک مبانی نظری یا روش&zwnj;شناختی آن به&zwnj;کار رفته است. مقالة حاضر با هدف بررسی آسیب&zwnj;های موجود در کاربست نظریۀ پراپ در فضای پژوهشی ایران کوشیده است ضمن تحلیل انتقادی این رویه&zwnj;ها، چارچوبی اصلاحی برای بهره&zwnj;گیری دقیق&zwnj;تر از نظریۀ پراپ در مطالعات ادبیات فارسی پیشنهاد کند و در نهایت برای این منظور نتیجه گرفته است که کاربرد نظریۀ پراپ در مطالعات ایرانی غالباً سطحی و تطبیقی بوده و بدون توجه به محدودیت&zwnj;ها و زمینه&zwnj;های نظری آن صورت گرفته است و پیشنهاد می&zwnj;شود به&zwnj;جای انطباق صرف الگوی پراپ با متون گوناگون، از روش تحلیلی او برای کشف ساختارهای بومی و تازه در روایت&zwnj;های ایرانی بهره گرفته شود تا این نظریه در بستر فرهنگی ایران مورد بازخوانی قرار گیرد و گسترش یابد.

http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/51989