مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103013362015622An Archeological Account of Kiumarth as Narrated in Shahnamehگزارش باستان‌شناختی اسطورۀ کیومرث به روایت شاهنامه110faحسن شاهی‌پورعبدالله واثق عباسی0000- 0001- 9105- 81172016210Mythologists have adopted various approaches to the study of myth. But, archaeological approach to myth is unprecedented. There were some attempts like that of euhemerists to degrade the mythical gods, suggesting that they are real personages (humans) by desanctifying them. Though, none of these attempts were based upon archeology which can be considered a new science, and also is deeply different from what has been done in this research. This paper aims at analyzing the mythical character of Kiumarth according to archeology. The surprising result of this research is as follows: Kiumarth era matches Mesolithic period and Kiumarth man matches Neanderthal man and his culture matches Mousterian culture, and the climate at his era matches the last glacial climate. Methods used in this research are derived from archeology (stratigraphy and typology). This study can be a starting point for exploring myths from an archeological perspective. اسطوره‌شناسان، رويکردهاي گوناگوني به اسطوره داشته‌اند. رويکرد باستان‌شناختي به اسطوره بي‌سابقه است. اگر در گذشته کساني مانند اوهمريست‌ها تلاش مي‌کرده‌اند تا از راه قداست‌زدايي، خدايان اسطوره‌اي را تا حد شخصيت‌هايي زميني فرو بکاهند، اين کار آنها هيچ ميانه‌اي با دانش باستان‌شناسي که دانش جديدي است نداشته و با آنچه در اين پژوهش دنبال شده نيز اختلاف ژرف دارد. اين تحقيق در پي آن بوده تا اسطورۀ کيومرث را بر مبناي مباحث دانش باستان‌شناسي گزارش کند. نتيجۀ‌ شگفت‌انگيزي که به دست آمده، اين است: دورۀ کيومرث مطابق است با دورۀ پارينه سنگي مياني و انسان کيومرثي مطابق است با انسان نئاندرتال (هوموساپين نخستين)؛ فرهنگ او، فرهنگ موسترين و مختصات آب و هوايي زمان او، مختصات آب و هوايي آخرين عصر يخبندان است. روش‌هايي که در اين تحقيق به کار گرفته ‌شده مأخوذ از باستان‌شناسي است (لايه‌نگاري و گونه‌شناسي). اين تحقيق مي‌تواند سرآغازي بر شناخت اسطوره‌‌ها از دريچۀ دانش باستان‌شناسي باشد. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10212

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103013362015622Irony in Bayazid Bastami's Shathiyatآیرونی در شطحیات بایزید بسطامی110faالهام روستایی‌راد مهين پناهي2016210Irony is a figure of speech which refers to the expression of the meaning by using a language which signifies the opposite. Irony is used to express a prominent meaning and to signify a special signified, and it results in highlighting a specific part of the discourse. This figure of speech expresses the meaning implicitly through satire, metonymy, praising and blaming and contributes to the rhetoricity of the text. This research using a descriptive analytic approach aims at explaining the status of irony in Bayazid Bastami's Shathiyat. Bayazid Bastami has controversial Shathiyat rooted in mysticism and ascetisim accompanied by love. In this article, the concepts of irony, satire, and surrealism aspects are defined at first. Then, Shathiyat will be represented in their structural framework. By reflecting on the language in Shathiyat and their symmetries we can understand that wisdom or knowledge is related to surrealism too. Finally, surreal and paradoxical Shathiyat will be illustrated and explained within the principles of Sufism and mysticism. آیرونی یکی از صناعات ادبی است که در چارچوب سخنی متناقض نمود و ظهور پیدا می‌کند. آیرونی برای بیان معنایی برجسته و دلالت بر مدلولی خاص به کار می رود و در نتیجه موجب برجستگی بخشی از کلام می‌شود. این صنعت به طور نهانی در قالب طنز، کنایه، مدح و ذم، در راه بیان مضمون در گسترۀ بلاغت سخن گام برمی‌دارد. این پژوهش درصدد است با روشی تحلیلی-توصیفی، جایگاه آیرونی را در شطحیات بجامانده از بایزید بسطامی تبیین کند. بایزید بسطامی، شطحیات بحث برانگیزی بنا بر عرفان و زهد آمیخته به عشق بیان کرده است. در این مقاله ابتدا مفهوم آیرونی، طنز و وجوه سوررئالیستی آن، مشخص شده، پس از آن شطحیات بنا بر چارچوب ساختاری خود بازنموده می‌شود. با تأمل در زبان شطحیات و قرینه‌های آن می توان دریافت که مقام معرفت با سوررئالیسم نیز در پیوند است. در پایان این جُستار، شطحیات متناقض نما و فراواقع، بر اساس صنعت آیرونی و در چارچوب مبانی تصوف و مقامات عرفانی مشخص و تبیین می‌شود.http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10213

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103013362015622Pathology of Ascetic Behavior in Persian Sufi Literatureآسیب‌شناسی رفتار زاهدانه در ادبیات صوفیانۀ فارسی110faعلی‌اکبر کیوانفر2016210Asceticism, like other cultural phenomena, because of the special level it attained in Islamic Sufism has a great tendency to deviate from its primary origin and roll towards different kinds of damages. Muslim ascetics, themselves, were the first serious critics in the domain of asceticism pathology, and have identified and fixed the damage from different angles. General account of this subject reveals that damages like falling into traps of arrogance, pride, an unfaithful and tradesman- like attitude towards ascetic efforts and using hypocrisy to gain public acceptance, have been noticed by the prominent characters of this domain since the first centuries of spreading Islamic asceticism and Sufism, and it has even been accelerated as the damages expanded more. This critical intra- discoursal view which is a prominent part of the Sufi literature has been much more successful in refining the Islamic asceticism. This article tends to display the unique and special role of pathological intra-discoursal view by refining it. زهدورزی همچون دیگر پدیده‌های فرهنگی، به دلیل تراز ویژه‌ای که در تصوف اسلامی یافته، استعداد زیادی برای انحراف از خاستگاه اولیۀ خود و غلتیدن در ورطۀ آسیب‌های گوناگون دارد. زاهدان مسلمان، خود نخستین منتقدان جدّی در حوزۀ آسیب‌شناسی زهد بوده‌اند و از زوایای گوناگون به شناسایی و رفع آسیب پرداخته‌اند. در ارزیابیِ عمومیِ موضوع، درمی یابیم که آسیب‌هایی مانند افتادن در دام کبر، غرور و عُجب، داشتن نگاه کاسب‌کارانه و غیر مخلصانه به تلاش‌های زاهدانه و استفاده از ابزار ریا و تزویر برای بهره‌مندی از مقبولیت نزد عموم مردم، از قرون نخستین رواج زهد و تصوف اسلامی از نظر برجستگان این حوزه پنهان نمانده و با گسترش آسیب‌ها از قرن چهارم هجری، شتاب بیشتری گرفته است. این نگاهِ انتقادیِ درون گفتمانی، که بخش برجسته‌ای از ادبیات تصوف را نیز شامل می شود، بسیار بیشتر و پیشتر از نقدهای بیرونی در پالایش زهد اسلامی موفق بوده است. این مقاله کوشیده است تا با پیمایشِ نگاه آسیب‌شناسانۀ درون گفتمانی، نقش ویژه و بی‌مانند آن را در ماندگاری این میراث عظیم فرهنگی بنمایاند. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10214

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103013362015622Discourse in “The Guest-Killing Mosque” Story in Masnavi Based on Michel Foucault’s Ideasگفتمان در داستان «مسجد مهمان¬كش» مثنوي با تکیه بر آرای «میشل فوکو»110faعلي دهقان دlنشگاه آزاد اسلامی واحد تبریزنازيلا يخدانساز دانشگاه آزاد واحد تبریز2016210Language and discourse are the two important elements of life that sometimes generate other elements. One of these elements is the category of “power” which itself is the cause of the creation of other processes like “threat”, “resistance”, “blame”, and “terror”. Molana Jalal Adin Mohammad Balkhi, the great poet of seventh century (AH), has been able to state the cultural, political and ideological discourses of that time in an artistic and implicit way through the characters of Masnavi stories. The main goal and domain of this research is to analyze one of the stories in Masnavi from the recent historicism point of view to shed light on its features and functions within the new definition that Michel Foucault, the French philosopher, has proposed. The discourses discussed in this research indicate the plurality of power in texts of the stories under study, and consequently in Molavi’s era. Language as a power tool is considered to be a power factor in the relationship between story characters and the society. Believe in superstition and encouraging it is considered to be the main discourse and the main code in “The Guest- Killing Mosque”. According to the discourse under studied, Molavi lives in a society which is covered by the dust of darkness. This mysterious fable reveals Molavi’s concern for such atmosphere. زبان و گفتمان، دو عنصر مهم زندگی هستند که گاه موجب زايش عناصر دیگری مي‌شوند. از جمله اين عناصر، مقولة «قدرت» است كه به نوبة خود موجد برخي فرآيندهاي ديگر مانند «تهديد»، «مقاومت»، «ملامت» و «وحشت» مي‌شود. مولانا جلاالدين محمد بلخي، شاعر بنام قرن هفتم هجري، توانسته است در خلال اشعار عارفانه، گفتمان‌هاي فرهنگي، سياسي و عقيدتي عصر خود را هنرمندانه و نامحسوس از زبان اشخاص داستان های مثنوی بیان کند. هدف و قلمرو اصلي اين تحقيق، بررسي يك نمونه از داستان‌هاي مثنوي مولانا از ديدگاه تاريخ گرايي نوين و روشن كردن ويژگي و كاركردهاي آن در محدودة تعريف جديدي است كه ميشل فوكو - فيلسوف فرانسوي - از آن ارائه مي‌دهد. گفتمان‌های بحث شده در اين جُستار، نشان دهندة تكثر قدرت در متن داستان مورد مطالعه و به تبع آن در زمان مولوي است. زبان نيز مانند ابزار قدرت در روابط شخصيت‌هاي داستان و جامعه، عامل اقتدار به شمار می آید. در این ميان خرافه پرستي و خرافه بافی، پررنگ‌ترين گفتمان بوده، رمز اصلی داستان «مسجد مهمان كش» به شمار مي‌آيد. بر مبنای گفتمان مورد مطالعه، مولوي در دياري به سر مي‌برد كه غبار تيرگي‌ها، فضای جامعه را در برگرفته بود. این حكايت رازآميز، حساسیت مولوی را نسبت به چنین فضایی آشكار ‌كرده است. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10215

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103013362015622A Comparative Study of Education in Saadi’s Works and Tagor's Poems بررسی تطبیقی تعلیم و تربیت در آثار سعدی و اشعار تاگور110faاحمد حسنی رنجبر کاینا ابراهیمی 2016210Undountedly different nations owe their educational doctrines to their intellectual characters. In order to understand the educational doctrine in Iran and other countries that is close or similar to Iran, studying Saadi’s and Tagor’s thoughts considered to be reasonable and significant. This research aims at dealing with this fundamental question that “what are the similarities and differences between the lyrical themes in Saadi’s works and Tagor’s poems?” Undoubtedly, the effect of cultural, climate, scientific, political and social factors has important role in forming these ideas, and is the reason of the similarities and differences in fundamental themes like paying attention to the nature of education, the value of life, death, aging, word, and etc. However, each one of these poets sometimes has his own ideas regarding a specific subject which is quite the opposite or independent of the other. In this article, the ups and downs of these poets’ ideas and their concordance and independence will be studied. بی‌گمان، ملل گوناگون تعلیم و تربیت خود را مرهون خردمندانشان هستند. برای شناخت آرای تربیتی در ایران و کشورهایی که از نظر این افکار، نزدیکی و مشابهتی با آن دارند، مطالعۀ اندیشه‌های سعدی و تاگور مناسب و مهم به نظر رسید. توجه به این پرسش بنیادین که «میان مضمون‌های شعری سعدی و تاگور چه تفاوت‌ها یا شباهت‌هایی وجود دارد؟» موجب شکل‌گیری این تحقیق گشته است. بی‌شک تأثیر دلایل فرهنگی، اقلیمی، دانشی، سیاسی، اجتماعی و... در شکل‌گیری این افکار نقش پررنگی داشته است و عامل به وجود آمدن شباهت‌ها و تفاوت‌هایی در موضوعات مبنایی است، مانند: توجه به ماهیت تربیت، ارزشمندی زندگی، مرگ، پیری، سخن و... . اما شاعران مورد نظر گاهی در هر موضوع، افکار خاص خود را دارند که کاملاً با دیگری متضاد یا مستقل است. مقالة حاضر به بررسی فراز و نشیب‌های آرای تربیتی این شاعران و هم سویی یا استقلال هر یک می‌پردازد. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10216

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103013362015622Comparative Analysis of Religious Experience of Sohrevardi and Hafezتحلیل تطبیقی تجربة دینی نزد سهروردی و حافظ110faایمان زرگران حسینعلیقبادی2016210Persian literature and especially mystical literature, is largely mixed with illuminationist thoughts of Sohrevardi (Suhrawardi). This blending and the resulted effect are mainly due to his mysterious works in which he expressed his philosophical ideas in a literary language. In his works, the religious experiences are expressed in different ways: sometimes directly, sometimes in the form of mysterious stories, and sometimes he classifies and systematizes these experiences as an external observer. Hafez as a poet, who has always been connected to the previous literary heritage, sometimes communicates such unique experiences through sonnet which considered being significantly similar to Sohrevardi’s experiences. Facing a holy idea which is indefinable and formless in nature, this is the experiencer’s mind which forms the experience in this process. It can be claimed that Sohrevardi’s works played a role in forming the structure of Hafez’s mind. Sometimes these experiences are similar regarding the location of the events which is Sohrevardi’s “world of ideas” or “hovargheliya”, and sometimes the similarity is in the quality of the experience manifested in the form of visual, auditory and olfactory experiences. The description of experiences as a fleeting lightning or midnight son, meeting the sacred witness (Shahid) and the holy Pir (leader) are some of the common features in Hafez and Sohrevardi’s works. ادبیات فارسی به ویژه ادبیات عرفانی، با اندیشه های اشراقی سهروردی آمیختگی فراوان دارد. این آمیزش و تأثرِ حاصل از آن عمدتاً به‌ واسطه آثار رمزی اوست که آرای فلسفی خود را در این متون به زبان ادبی بیان کرده است. وی در آثار خود از تجارب عرفانی، گاه به صورت مستقیم و گاه در قالب داستان هایی رمزی سخن گفته است و گاه در قالب ناظری بیرونی به طبقه‌بندی و نظام‌مند کردن انواع این تجربیات پرداخته است. حافظ نیز در مقام شاعری که با میراث ادبی پیش از خود همواره در ارتباط بوده است، گاه تجارب منحصر به فردی را در قالب غزل ارائه می دهد که در مقام مقایسه، شباهت های چشمگیری با تجربیات سهروردی دارد. در مواجهه با امر قدسی که در بنیان بی صورت و تعین است، این ذهن صاحب تجربه است که در فرآیند تجربه به آن شکل می‌بخشد. می‌توان مدعی شد که آثار سهروردی در شکل‌دهی به ساختار ذهن حافظ برای تعین بخشیدن به این تجارب مؤثر بوده است. گاه شباهت‌های این تجارب مربوط به مکان این رویدادهاست که همان عالم مثال و هورقلیای مورد نظر سهروردی است و گاه در کیفیت تجربه است که به صورت تجربه‌های دیداری و شنیداری و بویایی پدیدار گشته‌اند. توصیف تجربه‌ها به صورت برق زودگذر یا خورشید نیمه‌شب، ملاقات با شاهد قدسی و پیر نورانی از مواردی هستند که در ساختار نهایی میان حافظ و سهروردی، شباهت‌های چشمگیری دارند. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10217

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103013362015622Comparative Morphology of MahPishani, Yeh-Shen and Cinderella Talesریخت‌شناسی تطبیقی قصّه‌های ماه‌پیشانی، یه‌شین و سیندرلا110faمرتضی حیدریدانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه پیام نور2016210Comparative studies in folk literature and children’s literature can pave the way for the growth of human lofty thoughts through explaining the ideological and cultural similarities among the people of the world. In this research, using Propp’s morphology theory, the author explains and analyzes the structure of an Iranian tale “MahPishani”, a Chinese one “Yeh-Shen”, and “Cinderella” as a Western tale. Since the tales studied in this research are from the fairy tale category, it is quite consistent with the Prop’s morphology model which is the result of Russian fairy tales analysis. After matching the structural similarities of the three tales, the author proposes a proto structure (mother structure) which is derived from the common functions of the three tales upon which their plots are based. In order to find out which tale is the most ancient one, a meta- structural analysis was inevitable. The analysis reveals that the very well-known archetype in MahPishani goes back to Paleolithic Age (Hunting Age). Eventually, the author deduced that the structural changes in these three tales follow a descending pattern, i.e. “Mahpishani” is the oldest narration, and over time, the diversity of characters and the number of functions have been decreased to the extent that the morphological diagram of Cindrella tale is the same as the mother diagram derived from the comparison of these three tales. پژوهش های تطبیقی در حوزة ادبیّات عامیانه و ادبیّات کودک می تواند با تبیین مشابهت های فکری و فرهنگی مردم جهان، زمینه ساز رشد اندیشه های بلند انسانی گردد. در پژوهش حاضر، نویسنده با بهره گیری از نظریّة ریخت شناسی «پراپ» به تبیین و تحلیل ساختاری قصّه های «ماه پیشانی» از ایران، «یه شین» از چین و «سیندرلا» در غرب می پردازد. از آنجا که قصّه های بررسی شده در این پژوهش از خانوادة قصّه های پریان هستند، با الگوی ریخت شناسی پراپ که برآمده از تحلیل قصّه های پریان روسی است، همخوانی زیادی داشته اند. نویسنده پس از تطبیق مشابهت های ساختاری این سه قصّه، به یک ساختار مادر دست پیدا می کند که برآمده از خویشکاری های همسان هر سه قصّه است و طرح داستانی هر سه قصّه بر پایة آن است. برای تعیین نسبت دیرینگی این داستان ها در مقایسه با یکدیگر، نویسنده ناگزیر دست به یک تحلیل فراساختاری زده و یک کهن الگوی بسیار شناخته شده در قصّة ماه پیشانی را، پس از بررسی به عصر پارینه سنگی (عصر شکار) رسانیده است. نویسنده سرانجام نتیجه می گیرد که روند دگرگونی‌های ساختاری این سه قصّه، نزولی بوده است؛ یعنی قصّة ماه پیشانی، روایت کهن تر این قصّه ها بوده و در گذار زمان، از تنوّع شخصیت ها و شمارگان خویشکاری های آن کاسته شده، تا جایی که نمودگار ریخت شناسی قصّة سیندرلا، همان نمود گار مادر برآمده از قصّه‌های تطبیق داده شده در این پژوهش است. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10218