مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307152010321Mowlavi and his Tendency to Immortality in Mathnaviمولوی و میل به «جاودانگی» در مثنوی معنوی110faمنصور پیرانی 2015913Death, which can somehow be linked with religion, is a major concern to all people. Mankind has nourished many grate dreams and thoughts and just these great desires have caused his flourishing and elevation ‚ and where his dreams and desires cannot be practicable‚ he realized them with makind legends and mythical characters. One of these wonderful dreams which mankind has brought in to being, is everlastingness or immortality that has been reflected either in nations legends‚ fables and mythical works ‚ such as Gilgamesh ‚ Achilles, invulnerability of Isfandyar , or in religious narratives like Khezr. The dream of everlastingness made the mankind find a way to realize it. The human’s masterpieces throughout the history reflected this dream in an artistic language. Mawlānā’s Mathnavi is one of these masterpieces, where Mawlānā being inspired with Quran and the prophetic sentences, believes that love is the base of being, and due to the essence common to both God and mankind, i.e. the Divine Spirit breathed in mankind, he can become God-like and make himself eternal. The present article studies “the desire to eternity” in Mawlānā’s views, referring to his source of inspiration, and relying on some verses from Mathnavi and Divan-e Shams. مرگ و نیستی که به گونهای با مذهب و اندیشههای مذهبی پیوند دارد از مفاهیمی است که همواره انسان را در جوش و هیجان نگه داشته است. انسان از آغاز آفرينش همواره رؤياها و انديشههاي بزرگي را در درون خود پرورده، همين آرزوها و رؤياها سبب رشد و تعالي او گشته است، و آنجا كه رؤياها و آرزوهايش عملي نشده است، با پرداختن افسانهها و ساختن شخصيتهاي اسطورهاي، رؤياهاي خود را تحقق بخشيده است. يكي از اين رؤياهاي شگفت انسان ميل به «جاودانگي» يا آرزوي «بي مرگي» است كه هم در اساطير قومي و ملي بازتاب يافتهاست مانند افسانة گيل گمش، آشيل(آخيليوس) رويينْ تني اسفنديار؛ و هم در روايات ديني مثل اسطورة خضر منعكس شده است. اين انديشه و تخيّل همواره انسان را به جستجوي يافتن راهي براي تحقق آن كشانده است. آثار ماندگار تاريخ انديشة بشر، جست و جوها و يافتههاي او را به زبان هنر باز مينمايد. مثنوي مولوي يكي از اين نمونههاست. مولوي با الهام از قرآن و احاديث قدسي، بنياد هستي را بر عشق (حبّ) ميداند و به واسطة جوهر مشترك يعني روح الهي دميده در وجود انسان به نوعي تجانس ميان او و خدا باور دارد. او معتقد است انسان بهخاطر همين جوهر مشترك ميتواند وجود جسماني خود را نيز خاصيت روح ببخشد و به خداگونگي و جاودانگي برسد. در اين مقال «ميل به جاودانگي» در انديشة مولوي با توجه به منبع الهام مولوي و با استشهاد به پارهاي از حكايات و ابيات مثنوي و شواهدي از ديوان شمس به اجمال بررسي شده است.http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10069مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307152010321The Origin of Human’s Nature and Aspects in Mathnaviخاستگاه اطوار و سرشت انسان در مثنوي110faبخشعلی قنبریدانشگاه آزاد تهران مركز2015913Human is one of the key concepts in Mowlavi’s works, especially in Mathnavi. Mowlavi considers human as an eye created to gaze at God and thereby, take pleasure; the essence of existence is thought, the thought whose object is The Divine. One can certainly ask where human originated from. According to the divine religions and the Gnostic schools following them man was made out of mud, and Adam was the first referent of humans. So, it is worth asking what processes human has left behind to reach to his present stance. The question is investigated as genealogy. Mowlavi introduces different stages in human’s genealogy. Having passed these stages, he reached the present stage. Now, he has come up with the question that, how his present situation is. The answer lies in human’s nature, which Mowlavi considers it of double quality. In sum, all these issues are reflected in Mathnavi.
The humans’ creation out of various kinds of soils is the symbolic way of suggesting their different faculties and natures. At the same time, he has the potential of being the place of the Divine revelation; the soul breathed in him is the symbol of God’s presence in this place. This soul involves the levels including vegetative soul, animal soul, and holy soul.
According to Mowlavi, human is the ultimate cause of the creation, though he is the last being to be created. Now, if he could reach perfection, he would acquire the capacity to be exalted. Such exaltation would result in his turning to be God-like, which would promote him far beyond plans, animals, and angels, to an exalted rank. This is so because human moves from these stages, while non-human beings are permanently fixed in their stages.
انسان از موضوعات كليدي در آثار مولوي بهويژه مثنوي است. مولوي انسان را عبارت از ديدهاي ميداند كه آفريده شده تا به خدا نظر کند و از آن حظ وافر ببرد. گوهر وجودي او در انديشه خلاصه ميشود؛ انديشهاي كه تنها موضوع آن خداوند است. بیشک درباره انسان این سؤال را میتوان طرح کرد که خاستگاه اولیه او چه بوده است؟ منظور از خاستگاه اولین، منشأ انسان است. در ادیان وحیانی و مکاتب عرفانی متأثر از آنها خاستگاه چنین انسانی از گل و نخستین مصداق او آدم است. پس از طی این مرحله این سؤال طرح میشود که انسان برای رسیدن به وضعیت کنونی چه مراحلی را طی کرده است؟ جواب این سؤال با عنوان تبار مورد بررسی قرار گرفته است. مولوی در میان تبار انسان مراحل گوناگونی طرح میکند. طی این مراحل انسان را وارد دوره جدید زندگیاش کرده و او را با این سؤال مواجه کرده است که وضع کنونی انسان چگونه است؟ پاسخ این سؤال را در سرشت آدمی باید جست که مولوی سرشت آدمی را دوگانه میداند. خلاصه آن که تمام این مسائل در مثنوی منعکس شده است.
آفريده شدن انسان از خاكهاي مختلف نماد وجود استعدادها و خوهاي مختلف در اوست. اما در عین حال در وجود این انسان کاخی نهاده شده که نشیمنگاه خدا و روح دمیده شده در او نشانة حضور خدا در این کاخ است. اين روح مراتبي دارد كه نباتي، حيواني و قدسي از جمله آنها است.
از نظر مولوي انسان علت غايي هستي است هر چند كه در ظاهر پس از همه موجودات آفريده شده است. اگر او بتواند به خودشكوفايي برسد استعداد تعالي پيدا خواهد كرد و این تعالي او را در كنار خدا خواهد نهاد و خدا نمايي و خداگونه شدن نتيجة محتوم چنين سيري خواهد شد. در سایه چنین دگردیسی است که انسان از گیاه، حیوان و فرشته فراتر رفته، جایگاه بالاتری پیدا میکند؛ زیرا سه مرتبه وجودی یاد شده را طی کرده است در حالی که آنها هر کدام در وضعیت ثابتی باقی ماندهاند.
http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10070مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307152010321Taj-al-Ma’aser and some forgotten verses from some divans (the books of poetry)تاج المآثر و کشف ابیاتی فراموش شده از چند دیوان110faطاهره خوشحال دستجرديغلامحسين شريفي ولدانيمهدي فاموري عليرضا شادآرام2015913The historical-literary book of Taj-al-Ma’aser is the oldest document on the history of the Qourians. It was written in 602 (A.H.) by Hasan Nezami Neishabouri, who lived at the time of the Qourians of India and, as one of their officials. In addition to its historical value, the book is of great literary importance.
Using poetic figures, and frequent references to Arabic and Persian poems are among its features. According to Malek-al-sho’ara-ye Bahar, none of the ancient works has so many references to poems and poetry as Taj-al-Ma’aser has. Therefore, it can help to reconstruction of the verses lost in divans’ of famous poets.
The authors here in the present article have made comparisons between the verses from the well-known poets recorded in Taj-al-Ma’aser and in their edited divans. No doubt that such a comparison is so helpful for the exploration and correction of the poems.
کتاب تاريخي – ادبي "تاج المآثر" کهنترين منبع تاريخ غوريان است که مؤلف آن، حسن نظامی نیشابوری خود در دستگاه حکومت غوريان هند ميزيسته است. تاج المآثر که در سال 602 هـ .ق به رشتة تحرير درآمده، علاوه بر اهميت تاريخي، از اهميت ادبي بسيار نيز برخوردار است.
بهرهگيري فراوان از صنايع ادبي و استشهاد بسيار به اشعار تازي و پارسي، از بارزترین ویژگیهای این کتاب است؛ آنگونه که به گفته ملک الشعرای بهار هیچ یک از آثار متقدمان به اندازه تاج المآثر شاهد شعری از قدما ندارد. بدین ترتیب یکی از استفادههایی که میتوان از این کتاب برد، بازشناسی ابیات و اشعار مفقود و فوت شده از ديوانهاي شعرای سرشناس است.
آنچه نويسندگان در این مقاله به اجمال بدان پرداخته، مقایسهای میان ضبط ابیات شاعران شناخته شده در تاج المآثر و همان ابیات در دیوانهای مصحَّح است. بدیهی است که این مقایسه در کشف و تصحیح اشعار شاعران مورد نظر بسیار مؤثر است.http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10071مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307152010321Nativism and its Influence on Persian Modern Fiction (1320-1357 S.H.)بومیگرایی و تأثیر آن بر ادبيات داستاني معاصر ایران(1357ـ 1320) *110faعليرضا صدیقی2015913Nativism was a reaction from the intellectuals who aimed at catching the attentions of their addressees to their roots and origins. Many countries experiencing colonialism, turned their attention to the subject, and naturally, different intellectual communities in Iran responded to it, as well. Analysing pre-Revolution literary movements, we can find nativism, a movement usually ignored by the critics. The stories written during this movement criticizes the others, and the government following the others, and draw the people’s attention to their roots. In the present article, reviewing briefly Iran’s historical, social, cultural and literature conditions during the years 1320 to 1357 (S.H.), we have shown the main features of these stories, including, nativism, caring about Iranian-Islamic identity. The research reveals that during the 1320s and 1330s, the feature of nativism fades. The policies of Pahlavi regime in these two decades, and the way he treats the intellectuals create conditions which ultimately leads in their indifference to nativism. But the influence of the intellectual movements, particularly, the thoughts of Al Ahmad and Shari’ati, and the changes in the social condition of the country from 1342 on strengthens it in 1340s and 135s.بوميگرايي واكنش روشنفكراني بود كه ميخواستند مخاطبان خود را به اصالتها و ريشههايشان توجه دهند، بنابراين كشورهاي فراواني كه در معرض استعمار قرار داشتند، به اين موضوع توجه كردند و طبيعتاً جريانهاي گوناگون روشنفكري در ايران نيز به آن بيتوجه نماندند. در بررسي جريانهاي داستاني پيش از انقلاب، با جريان بوميگرايي مواجهيم، جرياني كه معمولاً منتقدان به آن توجه نكردهاند. در داستانهاي اين جريان به نقد بيگانگان و دولت همراه با بيگانگان و توجه دادن مردم به ريشههاي خود توجه شده است. در اين مقاله ضمن نظري مختصر به شرايط تاريخي، اجتماعي، فرهنگي و ادبي ايران در سالهاي 1320 تا 1357مؤلفههاي موجود در داستانهاي اين جريان برشمرده شدهاست. بيگانهستيزي، توجه به هويت ايرانياسلامي و تقابل اين مؤلفهها با موضوع مدرنيسم از عمدهترين مؤلفههاي داستانهاي بوميگراست. بررسيها نشان ميدهد توجه به جريان بوميگرا در دهه 20 و 30 شمسي كمتر از دهه 40 به بعد است. سياستهاي محمدرضا پهلوي در اين دو دهه و نوع برخورد او با روشنفكران شرايطي را رقم ميزند كه در نهايت منجر به بيتوجهي به اين جريان در دهههاي 20 و 30 ميشود. تأثيرات جريانهاي روشنفكري بخصوص تفكرات آلاحمد و شريعتي و تغيير شرايط كشور از سال 42 به بعد به اين جريان در دهههاي 40 و 50 رونق ميبخشد.http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10072مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307152010321Natural Classes of Vowels in Persian Language طبقات طبيعي در واكههاي زبان فارسي110faعالیه کرد زعفرانلو کامبوزیاعلوم انسانیبهرام هادیان 2015913The present article aims at studying the vowels of Persian Language and their phonotactic differences. Many Iranian linguists divide the vowels of Persian into two categories, the long vowels , which have two time-values, and the short ones which have one time-value. The long vowels are twice the short vowels in time of articulation. However, vowel duration is not sensed clearly in written or spoken Farsi. It is just noticed when scanning meter and rhythm of classical poems like that of, say, Hafiz, Sa’di, and Mowlavi. Dividing a line of a poem is done based on the length and duration of the syllables.
The present article investigates the binarity (phonotactically) of the vowel classes in Farsi. We studied the consonantal clusters following the six vowels in different structures. According to the findings of the research, the vowels , and the vowels make two natural classes.
هدف از نگارش این مقاله بررسی واکههای زبان فارسی و تفاوتهای واجآرایی آنهاست. بسیاری از زبانشناسان معتقدند که واکههای زبان فارسی دو دستهاند: گروه اول واکههای کشیده // هستند که دو جایگاه زمانمند را به خود اختصاص می دهند و به لحاظ طول زمان تلفظ و تولید، دو برابر واکههای کوتاه هستند. گروه دیگر واکههای کوتاه // هستند که یک جایگاه زمانمند را به خود اختصاص می دهند. اما تفاوت کشش واکهها در گفتار و نوشتار زبان فارسی محسوس نیست و تنها در تقطیع اوزان اشعار فارسی که دارای افاعیل عروضی هستند از جمله آثار حافظ، سعدی، مولوی، این نوع کشش مورد توجه قرار میگیرد و با توجه به کوتاهی و بلندی یا کشیدگی هجا این تقطیع انجام میشود. روشی که در این مقاله اتخاذ شده است، بررسی دو طبقه بودن واکههای زبان فارسی به لحاظ واجآرایی (phonotactic) است. در این مقاله سعی شده است خوشههای همخوانی که بعد از شش واکۀ زبان فارسی به کار میروند در ساختهای مختلف بررسی شوند. نتایج به دست آمده از این تحقیق نشان میدهد که واکههای // یک طبقۀ طبیعی و واکههای // یک طبقۀ طبیعی دیگر را تشکیل میدهند.
http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10073مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307152010321Verb Aspect in persian Language: Features and Functions جلوهها و كاركردهاي نمود فعل در زبان فارسي110faمریم مجیدی2015913Aspect is considered a structural and semantic feature of verbs. P. Natel Khanlari was the first grammarian who introduced it to Persian grammar, describing the properties of verbs in the ancient Persian. Then it was widely used by others in writing the grammar of the standard Farsi. Recently, many books and articles devoted lines or pages to clarify some of its features. However, it has been researched insufficiently, and in most cases under confusing terminologies. As a person who has taught Persian grammar for years, I can claim that the students of Farsi Language and Literature don’t make any distinctions between Aspect, Time, and Mood; they have no idea of different aspects of verbs and their functions.
This article is an attempt to explore and explain grammatical features of Aspect in modern Farsi language, and its different types.
نمود از ويژگيهاي ساختاري و معناشناختي فعل است كه در بين دستور زباندانان ايراني، نخستين بار در بحث ويژگيهاي فعل در زبان فارسي باستان، مورد توجه پرويز ناتل خانلري قرار گرفته است. پس از آن اين مبحث به دستور زبان فارسي معيار نيز راه يافت و در سالهاي اخير در مقالهها و نيز كتابهاي درسي دستور زبان فارسي جنبههايي از آن مطرح شد. با اين همه در منابع يادشده تماميجلوهها و كاركردهاي اين مقوله چنان كه بايد تبيين نشده و در مواردي نيز با عناوين ديگري مورد بحث قرار گرفته است. تجربة نويسنده درتدريس دستور زبان نشان ميدهد دانشجويان زبان و ادبيات فارسي يا تمايزي بين نمود و مقولههاي زمان و وجه فعل قايل نيستند و يا به درستي جنبهها و كار كردهاي نمود فعل را در نمييابند.
اين نوشته كوششي در تبيين جنبهها و مرزهاي مقولة دستوري نمود و انواع گوناگون آن در زبان فارسي معيار است.
http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10074مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307152010321An Etymological Investigation of Two Toponyms in the Province of Hamedanبررسي ريشه شناختي دو جاينام در استان همدان (نهاوند و آدراپانا)110faمحمدمهدي احديان 2015913Geographical names, referred to as ‘toponyms’, make a large set of lexemes gathered over centuries. To study toponyms is important since they provide good clues about many historical facts from which nothing has been left, except a few names.
As linguistic units, they are exposed to any change that may occur in a language. The study of toponyms, based on the methods of historical-comparative linguistics, and using historical and geographical information provides their comprehensive etymology.
The present article is a historical- etymological survey of two toponyms in Hamedan province: ‘Nahavand ‘ and ‘Adrapana’. According to the findings of the research, the ancient toponym of ‘Nesa’ , and the city ‘Nahavand ‘ are related to each other. This helps to locate ancient ‘Nesa’ and ‘Adrapana’., which are of archeological and historical-geographical importance.
نامهای جغرافیایی مجموعة بزرگی از واژگان هستند. این نامها که در طول قرنها پدید آمدهاند، جاینام (Toponym) نامیده میشوند. بررسی جاینامها از آن روی اهمیت دارد که میتواند در آشکار ساختن بسیاری از حقایق تاریخی پنهان که جز نام، اثری از آنها به جای نمانده است پژوهشگران را یاری دهد. جاینامها به عنوان واحدهای زبانی در معرض همة تغییراتی هستند که در حوزة زبان روی میدهد. در بررسی جاینامها کوشیده میشود بر پايه روشهاي زبانشناسيِ تاريخي- تطبيقي و با توجه به اطلاعات تاريخي و جغرافیایی مربوط به مکانها، ريشهشناسي جامعی از این واژگان عرضه شود.
اين مقاله به بررسی تاریخی-ریشهشناختی دو جاينام «نهاوند» و «آدراپانا» در استان همدان پرداخته است. نتیجه این بررسی نشان دهندة ارتباط میان جاینام باستانی نسا و نام شهر نهاوند و کمک به آشکار شدن مکانِ جاینامهای باستانی نسا و آدراپانا در سرزمین ماد است که از دیدگاه باستانشناسی و جغرافیای تاریخی نیز اهمیت دارد.
http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10075مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307152010321Cellphone as a Written Medium: A Discourse Study of the Persian Humorous SMSes تلفن همراه به عنوان رسانه مكتوب: مطالعهاي گفتماني از متون طنز پيام كوتاه فارسي110faبهروز محمودی بختیاری آرزو آديبيك2015913The growing use of cell-phones in the modern society, regarding the various services they provide, has changed both our interpersonal and verbal communications.
Being of relatively low cost, and able to simultaneously send a message for larger groups of people, SMS has indeed turned into a written medium which has resulted in a new culture in sending messages, especially among the youth.
Considering the importance of this new way of communications, the present article studies its widly used application, i.e. the humors sent through SMS. The purpose of the research is to study, from a discourse analysis perspective, the most common techniques, and the most dominant approaches in forming humors.
Having analysed the data, we found that in most cases the Grician Co-operative Maxims have been violated in different ways.
استفاده روزافزون از تلفن همراه در جامعه امروز، با توجه به امكاناتي كه خدمات آن در اختيار ميگذارد، ارتباطات فردي و كلامي ما را دگرگون كرده است. ارزاني نسبي خدمات پيام كوتاه نسبت به مكالمات، در كنار امكان ارسال گروهي پیام به تعداد زياد باعث شده است كه فرهنگ جديدی در استفاده از پيام كوتاه به ويژه در ميان جوانان پديد آيد و تلفن همراه عملاً به رسانهاي مكتوب مبدل شود. اين پژوهش با توجه به اهميت اين شيوه نوين ارتباطي، به بررسي يكي از مهمترين كاركردهاي استفاده از پيام كوتاه يعني طنزهاي ارسالي میپردازد و عوامل اصلي ايجاد طنز را بررسي ميكند. هدف آن است که رایجترین کاربردهای طنز و گرایشهای غالب ناظر بر شکلگیری این گونه شوخیها از منظر تجزیه و تحلیل کلام بررسی شود. نويسندگان با بررسی دادههای موجود دریافتند که در شمار بیشتری از پیامکهای ارسالی اصول همکاری گرایس به صور مختلفي نقض شدهاند.
http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10076مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307152010321Typology and Distinctive Features of Quranic Narrativesسنخشناسي و وجوه تمايز قصص قرآني110faابوالفضلحریدانشگاه اراک2015913The present article is a study and analysis of typology of Quranic narratives, and their distinctive features making them different from some narrative genres such as legends, myths, and historical reports. At first, the genealogy of these genres is presented, and then, referring to the verses (Ayahs) and reliable sources, the etymology of the words related to the Quranic narratives is investigated. The writer goes on with the typology of Quranic narratives, and the features distinguishing them from legends, myths, and historical reports. Although Quranic narratives may have some elements of storytelling, common to such genres, one thing is for sure: no matter what type they are, they were divinely revealed to the heart of the Prophet. Therefore, the idea of being false or superstitious is totally rejected.
اين مقاله، سنخشناسي و وجوه تمايز قصص قرآني و واژگان مرتبط با آن، مانند خبر و حديث را از برخي ژانرهاي روايي از قبيل افسانه، اسطوره و گزارشهاي تاريخي بررسي و تحليل ميكند. بر اين اساس ابتدا به لزوم تبارشناسي اين ژانرها اشاره ميشود و سپس، تبار واژگان اصلي مرتبط با واژة قصص قرآني در پرتو اشاره به آيات و منابع معتبر بررسي ميشود. همچنين نويسنده در ادامه، به سنخشناسي وجوه تمايز قصص قرآني از افسانه، اسطوره، قصة عاميانه و گزارشهاي تاريخي ميپردازد. با اين توجه انواع قصص قرآني گرچه در نقل داستان و در داستانپردازي ممكن است با اين گونه ژانرهاي روايي مرز مشترك جزيي پيدا كنند، يك نكته مسلم است و آن اينكه اين داستانها از هر سنخي باشند، از جانب خداوند بر قلب پيامبر وحي شده است، پس امكان ناراست و خرافي بودن آنها به تماميمنتفي است.http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/10068