مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-1030123420141221The Process of Shortening Proper Nouns in Farsiفرایند کوتاه‌سازی نام‌های خاص در زبان فارسی110faبهروز محمودی بختیاری فائقه شاه‌حسینی پیام نور2015824Shortening Proper Nouns is so current and common among Iranian and different kinds of processes are involved in this process. The article describes this process and reviews the role of gender in this process and phonological limitations in shortened nouns. Our approach toward shortening nouns can be an example of interaction of two sciences of Inflection and Sociolinguistics. The samples of study were chosen from 790 Farsi Proper nouns among which 330 are boy names and 460 are girl names. The selected samples were extracted from the official website of National Organization for Civil Registration. The standard for selecting samples includes high frequency and being one-part nouns; so we did not use rare and low-used names and those with more than two parts which involves two or more separate nouns. The applied theoretical framework is the Optimality Theory. Shortened nouns were reviewed and analyzed based on this theory. The results show that shortening Proper Nouns in Farsi is rarely predictable against the common belief Iranian may have. The other considerable result worth noting is that although shortening is an inflectional process, it involves phonological units more than inflectional units. Removed parts in this process are so varied in size and status and words that are created in shortening processes of Farsi inflection are usually phonologically ungrammatical. Moreover, the analysis of data shows that gender is also an effective variable on shortening Proper Nouns in Farsi. کوتاه‌سازی نام‌های خاص در میان ایرانیان امری متداول است و عوامل گوناگونی در فرایند کوتاه‌سازی نام‌ها دخیل‌اند. این نوشتار بر آن است تا توصیفی از این فرآیند ارائه دهد و از میان متغیرهای دخیل، نقش عامل جنسیت در این فرآیند و محدودیت‌های واجی در نام‌های کوتاه‌شده را بررسی و تحلیل کند. رهیافت این پژوهش به مقولة کوتاه‌سازی نام‌ها، می‌تواند نمونه‌ای از برهم‌کنش دو دانش صرف و جامعه‌شناسی زبان باشد. برای انجام این پژوهش، نمونه‌ها از میان 790 نام خاص در زبان فارسی انتخاب شده‌اند که از میان آنها، 330 مورد نام‌های پسرانه و 460 مورد نام‌های مربوط به دختران است. نمونه‌های منتخب، از وب‌سایت رسمی سازمان ثبت احوال ایران استخراج شد. معیار انتخاب نمونه‌ها، بسامد بالا و نیز تک‌بخشی بودن نام‌ها بود؛ بدین معنا که از نام‌های نادر و کم‌کاربرد و نیز نام‌های دوبخشی که متشکل از دو نام مجزا بودند، در این پژوهش استفاده نشد. چهارچوب نظری به ‌کار رفته در این پژوهش، نظریة بهینگی است. بر اساس این نظریه، نام‌های کوتاه‌شده بررسی و تحلیل شده‌اند. نتایج نشان‌دهندة آن است که کوتاه‌سازی نام‌های خاص در زبان فارسی، برخلاف تصور رایج، کمتر قابل پیش‌بینی است. همچنین از دیگر یافته‌های مهم می‌توان به این نکته اشاره کرد که هر چند کوتاه‌سازی، فرایندی صرفی است، بیش از واحدهای‌ صرفی، واحدهای واجی را در برمی‌گیرد. بخش‌های حذف‌شده در این فرایند به ‌لحاظ اندازه و جایگاه بسیار متنوع است و واژه‌هایی که طی فرایند کوتاه‌سازی در صرف زبان فارسی به وجود می‌آیند، معمولاً به‌ لحاظ واجی بی‌قاعده‌اند. افزون بر موارد پیش‌گفته، تحلیل داده‌های این پژوهش نشان می‌دهد که جنسیت نیز از جمله متغیرهای تأثیرگذار بر کوتاه‌سازی نام‌های خاص در زبان فارسی است. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/9916

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-1030123420141221A Corpus-based Approach toward Modal Verbs of Six Texts from 6th Century رویکردی پیکره‌محور بر افعال وجهی شش متن قرن ششم110faاشرف شیبانی اقدم راحله غلامی 2015824The usage of modal verbs are reviewed in corpus of six texts from 6th Hegira (Atbat-al Katba, Asrar al-Tawhid, Tazkerat-al Ulia, Maqamat-e Hamidi, Kelileh and Demneh and Rahat-al Sudur). The results show that the usage amount of these verbs is considerable among other kinds of verbs. In modal constructs, modal adjectives and adverbs help enrich the meaning of necessity, possibility, capability and wanting in addition to modal verbs. Regarding the contextual and functional meaning, the concepts of commitment, necessity and … are more considerable in a work like Atbat-al Katba. Political, narrative and mystical insights, character, social power and status are among the factors the affect their amount of application and degree of modal elements. The study shows that the difference of genres brings about even little differences. The depiction of general features of a period style and personal experiences of every author are related to a subject which is dealt with in this study. در اين مطالعه، كاربرد افعال وجهي در پيكرة شش متن از قرن ششم هجري (عتبه الکتبه، اسرارالتوحید، تذکره الاولیا، مقامات حمیدی، کلیله و دمنه و راحه‌الصدور) بررسي مي‌شود. نتايج نشان مي‌دهد كه ميزان استفاده از اين نوع افعال در كنار ديگر انواع فعل چشمگير است. در ساخت‌هاي وجهي علاوه بر فعل، صفت‌ها و قيدهاي وجهي نيز به تقويت معاني لزوم، احتمال، توانمندي و خواستن كمك كرده‌اند. با توجه به معاني بافتي و كاركردي، در اثري همچون عتبه‌الكتبه، مفاهيم تعهد، ضرورت و... نسبت به پنج متن ديگر برجسته‌تر مي‌نمايد. بينش سياسي، روايي و عرفاني، شخصيت، قدرت و جايگاه اجتماعي، عواملي هستند كه در میزان به كارگيري و درجة عناصر وجهي تأثيرگذارند. اين تحقيق نشان مي‌دهد که تفاوت ژانرها به اختلاف‌هايي هر چند اندك كشيده مي‌شود. ترسيم ويژگي‌هاي عمومي سبك دوره و تجربه‌هاي فردي هر نويسنده با موضوعي ارتباط دارد كه به آن پرداخته است. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/9917

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-1030123420141221The co-education of Khorshid Shah and Ridak: the Comparison of Education in Two Texts of Khosrow Ghobadan and Ridaki (Pre-Islamic) and Samak Ayyar (6th Century Hegira) هم‌آموزی خورشیدشاه و ریدک: مقایسۀ آموزش در دو متن خسرو قبادان و ریدکی (پیشا اسلامی) و سمک عیار (قرن ششم هجری)110faمحمد تمدن عبدالحسين فرزاد دانشیار دانشگاه آزاد تهران، واحد علوم و تحقیقات، گروه زبان و ادبیات فارسی2015824Some scholars believe that the history of “Samak Ayyar” story roots in pre-Islamic era and possibly in Parthia era. The comparative article is a comparison on educations provided and skills taught for “Khorshid Shah”, one the main heroes of “Samak Ayyar” book (written in 585 Hegira) and “well-ambitious Ridak”, one of the Sassanid noblemen (The Pahlavi Text of Khosrow Ghobadan and Ridaki);. There are many similarities between their educations that can strengthen this possibility that Samak Ayyar is a pre-Islamic story. Research Method is a Library one and based on evidences from these two texts and attempts to prove abovementioned point. برخی از صاحب‌نظران بر این باورند که پیشینۀ داستان «سمک عیار» به پیش از اسلام و ‌احتمالاً به دورۀ پارت‌ها می‌رسد. مقالۀ پیش رو در یک مطالعۀ تطبیقی، مقایسه‌ای است دربارۀ آموزش‌هایی که «خورشید شاه»، از قهرمانان اصلی کتاب سمک عیار (مکتوب ۵۸۵ ه.ق) و «ریدک خوش‌آرزو»، از اشراف‌زادگان ساسانی (متن پهلوی خسرو قبادان و ریدکی) در کودکی می‌بینند و مهارت‌هایی که می‌آموزند. شباهت بسیاری میان این آموزش‌ها وجود دارد که این شباهت‌ها شاید بتواند ظن پیشا اسلامی بودن اصل داستان سمک عیار را تقویت کند. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی- مقایسه‌ای و مبتنی بر شواهدی از این دو متن و کوشش در تأیید فرض پیش‌گفته است. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/9918

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-1030123420141221Repetition and its Rhetorical Values in Farrokhi Sistani Poetryتکرار و ارزش‌های بلاغی آن در شعر فرخی سیستانی110faعبدالعلی اویسی کهخا محمود عباسی دانشگاه سیستان و بلوچستانحسین اتحادی دانشگاه آزاد اسلامی واحد زابل2015824Repetition in level of letters and words, which is one of the methods of creating and or increasing the music of speech, can be reviewed from two perspectives: first, from musical values and second from rhetorical values. The study uses descriptive and analytic methods to review the different kinds and methods of letter repetition in Farrokhi Sistani poem. The findings show that Sistani orator applied all repetition methods in widespread amount in his speech. Continuous repetitions of letters, words, syllables, phrases and even hemistich with different methods filled Farrokhi poetry with Musical bunches of phones. In some cases, he created new methods of repetition which increase the musical richness of his speech. These repetitions are so valuable from rhetorical aspect that there are many evidences in Farrokhi poetry that letter repetition or word proportionate to poetry theme serve the semantic transfer and poetry content and sometimes help in inspiration of given emotion of poet. تکرار در سطح حروف و واژه‌ها که یکی از روش ‌های ایجاد و یا افزایش موسیقی کلام است، از دو منظر می‌تواند مورد توجه قرار گیرد؛ نخست از لحاظ ارزش‌های موسیقیایی و دیگر از نظر ارزش‌های بلاغی. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی، انواع تکرار حروف و شگردهای مختلف تکرار واژه‌ها، از این دو منظر در شعر فرخی سیستانی بررسی شده است. یافته‌های این تحقیق نشان می دهد که سخنور سیستانی از همة شگردهای تکرار در سطحی گسترده در کلامش بهره برده است. تکرارهای پی درپی حروف، واژه‌ها، هجاها، عبارات و حتی مصراع‌ها، به شیوه‌های مختلف شعر فرخی را سرشار از خوشه‌های موسیقیایی اصوات مختلف کرده است. در پاره‌ای موارد وی شگردهای تازه‌ای از تکرار را خلق کرده که سبب افزایش غنای موسیقایی کلام او شده است. از لحاظ بلاغی نیز این تکرارها، ارزش‌های فراوانی دارد، به‌ گونه‌ای که شواهد متعددی می‌توان در شعر فرخی سراغ گرفت، که تکرار حرف یا واژۀ متناسب با مضمون شعر، در خدمت انتقال معنا و مفهوم شعر و گاه القای احساس مورد نظر شاعر بوده اند. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/9919

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-1030123420141221Reviewing relative features of women in Farsi Proverbsبررسی ویژگی‌های منتسب به زنان در ضرب‌المثل‌های فارسی110faپروین امین الرعایا شهلا شریفی ادبیات و علوم انسانیمحمود الیاسی 2015824The aim of this article is to become familiar with different views toward women and their rights from gender perspective and to describe the original and common Iranian culture about women focusing on one part of Oral Literature which is Proverb. The under review corpus of the study involves 382 proverbs that are collected from valid Persian books and Proverbs dictionaries. Regarding the importance of this subject, the qualitative analysis of content is used for analyzing this corpus; and we reviewed three pivotal and general areas about women by reviewing, separating and distinguishing proverbs which were somehow related to women. First, we review the physical and psychological features of women, then their moral and emotional features and finally their family and social relations. The findings show that the structure of above proverbs does not show the real status of women and focuses mainly on highlighting the negative aspects of woman character. Moreover, the varied status of women becomes obvious in reviewing the proverbs, since she is sometimes described with respectful and scholarly language and she is in climax; and she is sometime faced with unconscionable and partial judgments that consider her as Satan. Therefore, the article shows the status of women in Persian Proverbs and public views toward women in these proverbs and how much these views are different with the current social and women condition; due to this fact that the social view toward women is more positive today, the necessary condition for improving the status of women are ready now. هدف از نگارش این مقاله، آشنایی با دیدگاه های متفاوت نسبت به زنان و حقوق آنان از دیدگاه جنسیتی و توصیف فرهنگ اصیل و رایج ایرانی دربارۀ زنان با تکیه بر بخشی از ادبیات شفاهی یعنی ضرب المثل هاست. پیکرۀ مورد بررسی در این پژوهش، شامل 382 ضرب المثل است که از کتب و فرهنگ ضرب‌المثل‌های معتبر زبان فارسی جمع آوری شده است. با توجه به ماهیت موضوع، برای تحلیل این پیکره از تحلیل محتوای کیفی استفاده شده و با بررسی، جداسازی و تفکیک ضرب المثل هایی که به نوعی در ارتباط با زنان بوده، به بررسی سه حوزة محوری و کلی دربارۀ زنان پرداخته شده است. نخست، بررسی ویژگی های فیزیکی و روان شناختی زنان، در مرحله دوم بررسی مقوله های اخلاقی و عاطفی، در نهایت روابط خانوادگی و اجتماعی آنهاست. نتایج تحقیق نشان می دهد که ساختار تمثیل های یادشده، جایگاه واقعی زن را آنچنان که باید نشان نمی دهد و عمدتاً بر برجسته کردن جنبه های منفی شخصیت زن تأکید دارد. همچنین در بررسی ضرب‌المثل‌ها می توان آشکارا جایگاه متغیر زنان را مشاهده کرد، زیرا او گاه با زبانی محترمانه و فاضلانه توصیف می شود و در اوج است و گاه با داوری-های بی‌رحمانه و مغرضانه تا حد ابلیس نزول می یابد. بنابراین در این تحقیق سعی شده جایگاه زن در ضرب المثل های فارسی نشان داده شود و معلوم شود نگاه به زن در این ضرب المثل ها چگونه است و با شرایط کنونی جامعه و وضعیت فعلی زنان ما در این فرهنگ چه تفاوتی دارد؛ با توجه به اینکه امروزه دیدگاه جامعه نسبت به وی مثبت تر شده و شرایط لازم برای ارتقای جایگاه آنان به وجود آمده است. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/9920

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-1030123420141221Brevity and Deletion in Contemporary Poetry (Focusing on Nima Yushij, Ahmad Shamlu, Mahdi Akhavan Sales, Sohrab Sepehri, and Yad-al Allah Ro’yaei)ایجاز و حذف در شعر معاصر (با تکیه بر اشعار نیمایوشیج، احمد شاملو، مهدی اخوان ثالث، سهراب سپهری و یدالله رؤیایی)110faلیلا کردبچه 2015824Brevity means decorating speech from additional comments and unnecessary elements, so that the most content may be stated by the lowest number of words; this method, which is also used in old literature but its special consideration is one the most significant successes of Contemporary Poetry, changed the syntactical structures in addition to speech briefing. The focus of some contemporary poets to some of these methods is practically an approach toward old linguistic structures, but some others can be regarded as the linguistic achievements of Contemporary Literature. The article reviews the methods of achieving Brevity in two main groups of brevity and deletion methods in poems of a group of contemporary poets and compares them with deletion and brevity methods in Old Classic Literature; we aimed to show the effect of Old Classic Literature linguistic structures on some part of brevity structures and the degree of innovation in some deletion methods of Contemporary Poem, in addition to identifying these methods in Contemporary Poem. ایجاز، پیراستنِ کلام از حواشی و عناصرِ غیر لازم است، به گونه‌ای که بیشترین مضمون با ارائۀ کمترین کلمات بیان شود؛ شیوه‌ای‌ که هر چند در ادبیات قدیم نیز به ‌کار می‌رفته، توجهِ ویژه به آن را باید از مهم‌ترین دستاوردهای شعر معاصر دانست که علاوه ‌بر موجزکردنِ کلام، تحوّلی نیز در سازه‌های نحوی ایجاد کرده است. توجهِ شاعرانِ معاصر به برخی از این شیوه‌ها، عملاً رویکردی به سازه‌های زبانیِ کهن است، امّا برخی دیگر، از دستاوردهای زبانیِ ادبیات معاصر محسوب می‌شود. در این پژوهش، شیوه‌های رسیدن به ایجاز را در دو گروه عمدۀ سازه‌های ایجازی و شیوه‌های حذف، در شعر گروهی از شاعران معاصر بررسی و آنها را با شیوه‌های حذف و ایجاز در ادبیات قدیم مقایسه کرده‌ایم، با این‌ هدف که در کنارِ شناختِ این شیوه‌ها در شعر معاصر، تأثیر سازوکارهای زبانیِ ادبیات قدیم را بر بخشی از سازه‌های ایجازیِ شعر معاصر و نیز نوآورانه‌بودنِ برخی شیوه‌های حذف را در شعر این روزگار نشان دهیم. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/9921

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-1030123420141221The Processes of Word Creation in Colloquial Farsiفرایندهای واژه‌آفرینی در گونة گفتاری زبان فارسی110faمرضیه سادات رضوی فریبا قطره Associate Professor of Linguistics, Al-Zahra University2015824The study of Farsi is so important due to current today differences between colloquial and written Farsi. There are many differences between these two types in many languages particularly from grammatical and lexical patterns that double the significance and necessity of separately studying these two. Based on this, the article reviews and analyzes words that are usually applied in conversation of Farsi speakers and are never or rarely used in written Farsi; and based on Boy’s view (2007) they are the result of word creation processes but not word formation. Following Boy view, under review data were categorized and reviewed based on the kind of word formation processes like shortening, combination, innovation, comparison, loaning, metaphorical expansion and phrasal conversion into four categories of Noun, Verb, Adjective and Adverb. The findings show that Shortening have the highest frequency (32.58 %) and phrasal conversion and combination have the lowest frequency (5.62 and 4.49 % respectively) in word formation.مطالعۀ زبان فارسی به دلیل تفاوت های امروز آن میان گفتار و نوشتار، اهمیتی خاص دارد. در بسیاری از زبان ها میان این دو گونة زبانی، تفاوت هایی به‌ویژه از نظر الگوهای دستوری و واژگان مشاهده می شود که اهمیت و ضرورت مطالعة جداگانة هر یک را دو چندان می کند. بر این اساس، مقالة حاضر به بررسی و تحلیل واژه هایی می پردازد که معمولاً در گفتار فارسی زبانان به کار می‌روند و در نوشتار یا اصلاً به کار نمی روند، یا به ندرت استفاده می شوند و بر مبنای دیدگاه «بوی» (2007)، حاصل فرایندهای واژه آفرینی هستند نه واژه سازی. داده های مورد بررسی در پژوهش حاضر نیز به تبعیت از رویکرد بوی، بر اساس نوع فرایندهای واژه آفرینی شامل کوتاه سازی، آمیزش، ابداع، قیاس، قرض گیری، گسترش استعاری و تبدیل عبارت به واژه در چهار مقولة اسم، فعل، صفت و قید طبقه بندی و بررسی شدند. یافته های این پژوهش نشان می‌دهد که از میان فرایندها و شیوه های یادشده، کوتاه سازی با بیشترین درصد (58/32 درصد) و تبدیل عبارت به واژه و آمیزش با کمترین درصد (به ترتیب با 62/5 و 49/4 درصد) در واژه سازی نقش دارند. http://literature.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/9922