مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10308172010921Investigating the Dramatic Aspects of Rostam and Sohrab Story in Shahnameh Based on Aristotle’s Views on Dramaواكاوي جنبه‌هاي دراماتيك داستان رستم و سهراب شاهنامه بر پاية درام‌شناسي ارسطو110faداود حاتمي 201596Among the mythological, heroic, and historic stories in Shahnameh, the heroic ones are of better ground and more fascinating perspectives for study than the others. Isolation of heroic function from the functions of mythological-king-hero character and its appearance in a particular character named hero, with his own actions and feelings that are increasingly similar to a common human behaviors and emotions on one hand, and Ferdowsi’s (the poet’s) tendency to investigate and interpret the hero’s internal motivations facing epical events, on the other hand, have made the characterization aspect of the work deeper and more elaborate, and also promoted the structure of the story from a mere heroic narration to a dramatic structure with its embodiment potential, that latter effect is more prominent in some of the heroic stories. The study of dramatic aspects of these stories, in addition to understanding the dramatic potentials, helps their typology be more methodological and exact. This article, selecting one of the most well known heroic stories of Shahnameh, i.e. Rustam and Sohrab story, and through an introductory emphasis on the originality of its Iranian version, compared with the non-Iranian ones, attempts to investigate its dramatic aspects based upon Aristotle’s Poetica, as the most ancient and, at the same time, credible thesis on recognizing drama and its mechanism in the context of the classic verse and prose works; and presents its own results.از ميان داستان‌هاي دوره‌هاي سه‌گانه اساطيري، پهلواني و تاريخيِ شاهنامه فردوسي، داستان‌هاي دوره پهلواني زمينه‌هايي استوارتر و جذاب‌تر براي پژوهش دارند. جدا شدن كاركرد پهلواني از خويشكاري شخص اسطوره- شاه- پهلوان در داستان‌هاي اين دوره و تجلّي آن در خويشكاري شخص جداگانه‌اي به نام پهلوان، با كنش‌ها و احساس‌هايي به طور فزاينده از نوع رفتارها و عواطف انسان معمولي از يك سو، و گرايش فردوسي به كاوش و گُزارد انگيزه‌هاي دروني پهلوانان در برابر رويدادهاي حماسي از سوي ديگر، بُعد شخصيت (قهرمان) پردازي را ژرف‌تر كرده و ساختار را از سطح روايت حماسي صرف به سطح ساختار درامي و تجسّم عملي تحول بخشيده كه جلوه آن در برخي از داستان‌هاي پهلواني بارزتر است. بررسي جنبه‌هاي دراماتيك داستان‌هاي پهلواني، افزوده بر شناسايي قابليت‌هاي نمايش، به تشخيص روشمندانه و درست‌تر هويّت نوعي آنها نيز كمك بسياري مي‌كند. مقاله حاضر، با گزينش يكي از معروف‌ترين داستان‌هاي پهلواني شاهنامه، داستان رستم و سهراب و با تأكيد مقدماتي بر اصالت روايت ايراني آن در قياس با روايت‌هاي غيرايراني و همچنين درنگي بر نام نوعي، به واكاوي جنبه‌هاي دراماتيك آن بر پايه پوئتيكاي ارسطو، به منزله كهن‌ترين و – در عين حال- معتبرترين رساله در شناخت ساز وكار درام درآثار منظوم و غيرمنظورم كلاسيك، مي‌پردازد و نتايج كار خود را برمي‌شمارد. http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10050

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10308172010921Shahnameh in the Arab Worldشاهنامه در جهان عرب110faقاسم مختاري محمود شهبازي مژگان نصيري 201596Firdowsi is the famous Iranian poet who, by composing the epic of Shahnameh (The Book of Kings), secured a prominent place for himself in Persian literature. The first Arabic translation of the book was made in the 7th century A.H. by Fath Ibin Ali Bondari Isfahani by the decree of Malek Mo’adham Issa Ayoubi. However, the translation being in prose and consequently ignoring almost all the aesthetic aspects of the book, had literally no influence on Arab writers. In the current century and thanks to the indefatigable attempts of some Arab writers and critics, such as the prominent Arab scholar Abd-al-Vahhab Izam who also knows Persian very well and has conducted many researches on Shahnameh in Arabic, Shahnameh has found its place among Arab authors and poets who confessed the greatness of Ferdowsi’s unique work. However, the stories of Shahnameh did not reflected that much in Arabic poetry. There may be three reasons for this fact: tendencies to western literature, prose translations of shahnameh where its poetic features have been lost, and the lack of an epic heritage in Arabic literature. فردوسی شاعر بلند آوازة ایران زمین است که با سرودن شاهنامه به‌عنوان یکی از گران‌سنگ‌ترین آثار حماسي، در آسمان شعر و ادب فارسی درخشید. در قرن هفتم هجري، نخستین ترجمة عربي از شاهنامه توسط فتح بن علی بنداری اصفهاني، به فرمان ملك معظّم عيسي ايوبي انجام شد. این ترجمة منثور و مختصر كه جنبة هنري و زيباشناختي شاهنامه را وانهاده بود، تا دورة معاصر در ادبیات عربی تأثیر چشمگیری نداشت؛ اما در دورة معاصر و به فضل تلاش‌هاي بي‌وقفة برخي از ناقدان و نويسندگان جهان عرب، از جمله عبدالوهاب عزّام كه به زبان فارسي تسلط داشت و پژوهش‌هاي گسترده‌اي در زمينة شاهنامه به زبان عربي انجام داد، برخي شاعران و اديبان معاصر عرب تحت تأثير فردوسي قرار گرفته و او را الگو و اسوة شعري خود قرار دادند و از فردوسي به‌عنوان شاعري بزرگ و الگويي بي همتا ياد كردند؛ اما داستان‌هاي شاهنامه در آثار شاعران عرب چندان بازتابي نداشت، كه گرايش به ادبيات غرب، ترجمة منثور و از بين رفتن ويژگي‌هاي ادبي آن در ترجمه و فراهم نبودن زمينة حماسه در ادبيات عربي از دلايل آن است. http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10051

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10308172010921Deviation from the Norms in Nezami’s Khamsehهنجارگریزی در خمسة نظامی110faزينب نوروزي2015913Nezami Ganjavi employs a complex symbolic language in his poetry. His frequent play with words is an attempt to emotionally affect the readers. The present paper is a study of the language Nezami used in his poetry, based on the formalist theory of the deviation from the norms. A prominent aspect of deviation from norms is to use words for meanings other than their usual ones; this has frequently been used in Khamseh. Studying such deviations helps to discover the artistic and poetic techniques of Nazami’s literary creation. Nezami has created his poems by deviation from standard language, and defamiliarization. Notably, the later should be studied regarding the linguistic norms and the time when they were in use. In the construction of Nezami’s poems, deviations of musical, lexical, syntactic, and semantic types play a crucial role. نظامي گنجوي، در شعر زباني پيچيده و استعاري دارد. او با واژگان بسيار بازي مي‌كند و براي تأثيرگذاري عاطفي، بر مخاطب مي‌كوشد. این نوشته، پژوهشی دربارة زبانِ شعریِ او بر اساس نظریه‌های فرمالیستی با هنجارگریزی است. مهم‌ترين وجه هنجارگريزي، دوري از تكرار لفظ و معناي عادي است، آن چيزي كه شاعر هميشه در پي آن بود. ما با بررسی عناصر این بافت می‌توانیم ترفندهای هنری و شاعرانة وی را در خلق آثار ادبی کشف کنیم. نظامی، با عدول از زبان معیار و آشنایی زدایی، به خلق این زبان پرداخته است. البته، هنجارگریزی باید بر اساس زبان هنجار و زمان کاربرد آن بررسی شود. در ساختار شعر وی، هنجارگریزی‌های موسیقایی، واژگانی، دستوری و معنایی نقشي اساسی دارند.http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10052

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10308172010921The Theory of Consciousness and Eternity of Being in Mowlavi’s Gnostic Point of View نظرية شعور و جاودانگي هستي در انديشة عرفاني مولوي110faحسين نوين 2015913On the basis of an intuitive knowledge, as well as by reference to Koran verses and his sacred knowledge, Mowlavi regards all particles of the universe as conscious, living, and dynamic, linked in an innately coordinated manner with the Conscious Totality governing all the being. Within this system, such a connection would be completed when the elements of existence, including human beings, detach themselves from their material aspects and promote their spiritual dimensions. This is what is called the law of entropy and negentropy in physics. Mowlavi's mystic unity of existence confirms this doctrine. He, like Einstein, believes in two kinds of lights, sense and regent; he considers the human death as a process of changing the light of sense into the regent light, and into eternity. All phenomena are moving toward the wisdom governing the existence in a predetermined total coordination with universe of existence. Human beings’ connection with the Totality governing the universe, and reaching eternal illumination is possible in the light of intuition attained through invocation, meditation and purification of the soul.مولوي بر اساس دريافت‌هاي شهودي خود و با تأسي از آيات قرآني و دانش ديني خود، كلي‍ّة ذر‌ّات عالم را با شعور، زنده و فع‍ّال مي‌شمارد كه در يك هماهنگي كامل و ذاتي، با شعور حاكم بر هستي در ارتباط است. اين ارتباط زماني كامل مي‌شود كه اجزاء هستي؛ از جمله انسان، از بعد ماد‌ّي خود دور شده، بر بعد معنوي و روحي خود بيفزايد. اين همان قانون آنتروپي (كهولت ماد‌ّي) و نگانتروپي (افزايش حيات معنوي) در فيزيك است. مولوي مانند انيشتين به دو نوع نور حسي و تقديري معتقد است و مرگ انسان را نيز تبد‌ّل بعد مادي به نور تقديري و جاودانگي برمي‌شمارد. در نظر مولوي بهره‌مندي انسان از نور تقديري و ازلي و ارتباط با كليت حاكم بر جهان هستي و دست‌يابي به جاودانگي نوراني، در ساية كسب قابلي‍ّت حس‍ّي يا شعور باطني و شهود ميسر است.http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10053

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10308172010921Criticism of the Research Approaches to the History of Iranian Play "Ta'ziyeh"نقد رويكردهاى پژوهشى پيشينه نمايش ايرانی تعزیه110faعلى شيخ‌‏مهدى مصطفی مختاباد 2015913This article seeks to explain that any fundamental study about Ta'ziyeh inevitably leads to a chronological investigation of theatrical play in Iran. Therefore, this article, has reviewed the studies conducted by western and Iranian scholars in this field and the eight approaches, using documents and the library references, and employing a historical-expository methodology. Finally, it draws the conclusion that these scholars’ persistence in finding a single origin for the Iranian theatrical play of Ta'ziyeh has led them to ignore its extensive connection with other possible original sources; hence, there remains a lot to be explored about the theatre in Iran. مقالة حاضر در پى تبيين اين مسئله است كه هرگونه بررسى ريشه‏اى نمايش تعزيه به ناگزير به جست‏وجوى پيشينه‏شناسى نمايش در ايران منجر مى‏شود. از اين‏رو، آنچه را كه پژوهشگران فرنگى و ايرانى در اين زمينه انجام داده‏اند، اين مقاله با استفاده از شیوة كتابخانه‏اى و مراجعه به اَسناد و با روش تاريخى - توصيفى به بررسى و نقد دیدگاه‌ها، كتاب‏ها و مقالات پژوهشگران رويكردهاى هشت‏گانه مذكور پرداخته است. در پایان، این مقاله به اين نتيجه رسيده است كه پاى‏بندى پژوهشگران رویکردهای مذکور براى يافتن خاستگاهى واحد براى نمايش ايرانى تعزيه باعث گرديده است كه آنان از گستردگی ارتباط نمایش با سایر منابع خاستگاهی غفلت بورزند و از این‌رو افق‌های ناگشوده نمایش در ایران همچنان کشف نشده باقی بماند. http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10054

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10308172010921Analysis of the Language in Farokhi Yazdi’s Poems Based on the Critical Aesthetic Theory (with Reference to a Sonnet and Some Quatrain of his)تحلیل زبانی اشعار فرخی یزدی براساس نظریة زیبایی‌شناسی انتقادی (با تکیه بر غزل و چند رباعی)110faحسین حسن‌پور آلاشتی دانشگاه مازندرانرضا عباسی2015913Frankfort school is a title for a theoretical and thinking heritage of some prominent German intellectuals and their special social theory from which the critical aesthetic theory emerged. Unlike some schools of literary criticism and particularly sociological criticism that diminish originality of literary works and their creators, and consider them as the products of external factors, it attempts to give literary works an autonomous status. The thinkers of critical theory introduced criteria to evaluate art, especially literature. The present article, first reviews the basic concepts of critical aesthetic theory, such as criticism of art, revolutionary art, ideological nature of art, autonomy of art. Studying Farokhi’s poems reveals the poet’s critical views expressed through linguistic elements of employing particular expressions, heroic language, semantic deviations, using slangs and foreign words. عنوان مکتب فرانکفورت غالباً به میراث فکری و نظری گروهی از روشنفکران برجستة آلمانی و نظریة اجتماعی خاص آنان اطلاق مي‌گردد که نظریة زیبایی‌شناسی انتقادی (critical aesthetic theory) از دل آن بیرون مي‌آید. این نظریه بر خلاف برخی مکاتب نقد ادبی به ویژه نقد جامعه شناختی- که از اصالت آثار ادبی و خالق آن اثر مي‌کاهند و آثار ادبی را یکسره محصول عوامل بیرونی تلقی مي‌کنند- مي‌کوشد به آثار ادبی نقشی مستقل تر ببخشد. اندیشمندان نظریة انتقادی برای هنر و به ویژه ادبیات، ملاک‌هایی برشمردند تا بر اساس بینش انتقادی خود، اصالت یک اثر ادبی را مورد نقد قرار دهند. در این نوشتار ابتدا مفاهیم اصلی در زیبایی‌شناسی انتقادی؛ چون انتقاد در هنر یا اثرادبی (critical of art)، منش ایدئولوژیکی- قوة سیاسی- هنر (Ideological nature of art)، هنر انقلابی (revolutionari art) و خودمختاری در هنر (Autonomy of art)، مورد بررسی قرار گرفته است و با بررسی دیوان فرخی دانسته شد که شاعر در حوزة زبان از رهگذر ترکیبات خاص، زبان حماسی، ایجاد تحول معنایی در تعبیرات رایج در غزل، کاربرد لغات فرنگی و اصطلاحات عامیانه نگرش انتقادی خاص خویش را ارائه کرده است.http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10055

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10308172010921The Study of the Evolution of Maternal Contents in the Poetry of Some Poetesses from the Period of Constitutionalism up to Presentبررسی سیر تحول مضامین مادرانه در شعر چند شاعر زن از مشروطه تا امروز‌110faمریم عاملی رضاییدانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی2015913Women’s Poetry has always been the field of expressing their emotions. Maternity is the purist of the feminine emotions reflected in the poems of both men and women. Extending feminine poetry in contemporary period, maternal images have also been depicted in it by the poetesses themselves. The objective of the present article is to study maternal contents in the poems of Iranian famous poetesses from the period of Constitutionalism to the present, say, Jale Qaem Maqami, Parvin E’tesami, Foruq Farokhzad, Simin Behbahani. It focuses on the fact that emerging modern thinking and individualism introduced the content of separation between mother and child to the feminine poetry. It also studies the ascent and descent of expressing maternal contents in their poetry. Although the nature of maternal emotion is the same, it worth mentioning that it can be affected by factors like the life, beliefs and world view of a poetess herself, the social changes of her time that make some contents more prevailing than the other ones. Findings of the present research shows that the main contents of this type are expressing mother and child emotions, mother and child talk, training child by mother, mothers view on the world and universe. Studying maternal contents in the poetry of every poetess, we will follow its changes regarding their time.شعر زنان عرصة بیان احساسات و عواطف آنان است. عاطفة مادری، اصیل‌ترین عاطفة زنانه است که در شعر زنان و مردان همواره نمود داشته است. در دورة معاصر با گسترش شعر زنان، تصاویر مادرانه نیز با قلم خود آنان ترسیم شده است. هدف از نگارش این مقاله بررسی مضامین مادرانه در شعر چند شاعر زن مطرح (ژاله قائم مقامی، پروین اعتصامی، فروغ فرخزاد، سیمین بهبهانی) از دورة مشروطه تا کنون است و به بررسی این نکته می‌پردازد که با ورود تفکر مدرن و گرایش به فردگرایی، احساس جدایی میان مادر و کودک چگونه در شعر این شاعران نمود یافته است. همچنین به بررسی این مطلب می‌پردازد که مضامین مادرانه در شعر این شاعران چه فراز و فرودی داشته و چگونه تبیین یافته است؟ گرچه عاطفة مادرانه همواره یکسان است، توجه به این نکته ضروری است که حوادث و پیشامدهای زندگی شاعر و اعتقادات و جهان‌بینی او، همچنین تحولات اجتماعی عصر و زمانة شاعر نیز در بروز نوع خاصی از مضامین موثر است. بررسی‌های انجام شده در این پژوهش نشان می‌دهد که چهار محور بیان احساسات کودکان و مادران، گفتگوی مادر وکودک، آموزش‌های مادرانه و دیدگاه مادرانه نسبت به کل هستی از اصلی‌ترین مضامین مادرانه در شعر این شاعران است. در این مقاله ضمن بررسی مضامین مادرانه در شعر هر یک از شاعران، سیر تحولی این مضمون را نیز با توجه به عصر و دورة هر شاعر پی می‌گیریم. http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10056

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10308172010921«Stream of Consciousness» in the Stories by «Mostafa Mastoor»«جریان سیّال ذهن» در داستان‌های «مصطفی مستور»110faآرش مشفقی ناصر علیزاده خیّاط 2015913As the colossal movement of »modernism« in the 20th century bloomed, it dominated all aspects of human life. Literature too, faced a metamorphosis in the form of novel, and emergence of new ways in narration. The term »Stream of Consciousness« was first used by the American psychologist »William James« in psychology, then entered the field of literature and became one of the modern narrative techniques. The present study has attempted to, first, give a brief description of the main features of the ‘stream of consciousness’, and then, investigate those features in some of the stories written by the contemporary modern Iranian writer, ‘Mostafa Mastoor’. In other words, the present paper tries to find the answer to the question of the possibility of classifying some of Mastoor’s stories under the title of “stream of consciousness”, as some critics believes. It should be noted that the term ‘stream of consciousness’ is used for the stories having all or most of the features known for it. Therefore, the selected works of Mastoor's as samples do not mean that they are fully written under the rules of the ‘stream of consciousness’, rather, they aim at probing the strength of its effects in these works. با شکوفایی جریانِ عظیمِ «مدرنیسم» در قرن بیستم که همة حوزه‌هاي حیاتِ بشری را تحتِ سیطرة خویش قرار داد، در ادبیّات نیز شاهد دگردیسیِ رمان و پیدایشِ شیوه‌هاي نوینی برای روایتِ داستان بودیم. اصطلاح استعاریِ «جریان سیّال ذهن» که نخستین بار توسّط «ویلیام جیمز» آمریکایی در حوزة علم روانشناسی مطرح شد، طیِ همین پروسة «مدرنیسم» واردِ حوزة ادبیّاتِ داستانی شده، به شیوه‌ای مدرن به روایتِ رمان مبدّل گشت. در قالبِ این مقاله کوشیده‌ایم پس از اشاره‌ای گذرا به ویژگی‌ها و مشخّصه‌هاي «جریان سیّال ذهن» با انتخابِ داستان‌هايی از «مصطفی مستور» که آثارش بیشترین شباهت را به شیوة «جریان سیّال ذهن» دارد، آنها را از منظرِ انطباق با معیارهای داستانِ «جریان سیّال ذهن» مورد بررسی و نقد قرار دهیم. به بیانِ دیگر اين مقاله در صدد پاسخگویی به‌این پرسش است که می‌توان تعدادی از داستان‌هاي «مصطفی مستور» را – آنگونه که آيا برخی از منتقدین گفته‌اند- در مجموعة داستان‌هاي «جریان سیّال ذهن» جای داد؟ در کنار آنچه به عنوان هدف غایی این مقاله عنوان شد، بايد گفت که صفت «جریان سیّال ذهن» به آن دسته از داستان‌ها اطلاق می‌شود که دارندة همه یا بخش اعظمی‌از ویژگی‌هاي «جریان سیّال ذهن» باشد. بدین ترتیب نمونه‌هاي مستخرج و ارائه شده از داستان‌هاي مستور برای تک تک ویژگی‌هاي «جریان سیّال ذهن» نه به معنای قطعیّتِ انتسابِ آنها به‌این شیوه از داستان‌پردازی، بلکه کوششی است تا درصدِ وجودِ این ویژگی‌ها و شدّت و ضعفِ آنها در داستان‌هاي موردِ بررسی نشان داده شود. http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10057

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10308172010921 A Study of Humanities Textbooks within the Framework of Halliday's Systemic Functional Grammar from the Viewpoint of Interpersonal Metafunction بررسی تبادل معنا در کتاب‌هاي درسی علوم انسانی: در چارچوب دستور نظام‌مند نقش‌گرای هلیدی از منظر فرانقش بینافردی* (رویکردی نقشگرا)110faمریم اعلايی فردوس آقاگلزادهمحمد دبیرمقدم ارسلان گلفام 2015913In his systemic-functional grammar, Halliday believes that language is primarily aimed at conveying meaning; so speakers form the text in order to communicate what they mean. This implies that in interaction, exchanging of sounds, words or sentences is not intended; what matters is the exchange of meaning. The present article investigates the humanities textbooks published by SAMT within the framework of Halliday’s functional grammar, particularly. The method adopted here is descriptive–analytic. The result obtained from the interpersonal perspective suggests that writers, making frequent use of positive predicative sentences, merely present and bombard information in the form of monologues; the relationship between the reader and the writer consequently breaks off, and writers fails to achieve their end, to wit, communicating concepts to the reader, and reach a dead-end point. هلیدی در دستور نقش‌گرای نظام‌مند خود بر این باور است که هدف اصلی زبان انتقال معناست و به همین منظور گویشوران برای تبادل معنا متن را می‌سازند، یعنی در تعامل؛ تبادل اصوات، کلمات یا جملات مد نظر نیست بلکه آنچه اهمیت دارد رد و بدل کردن معنا است. هدف از تدوین این مقاله بررسی کتاب‌های درسی علوم انسانی سازمان سمت در چارچوب دستور نظام‌مند هلیدی و به طور خاص فرانقش بینا فردی است. روشی که در این تحقیق به‌کار گرفته شد توصیفی- تحلیلی است. نتیجه بدست آمده بیانگر آن است که نویسنده با استفاده از جملات خبری در بسامد بسیار بالا صرفاً به ارائه اطلاعات پرداخته و این امر موجب می‌شود تعامل دو سویه رخ ندهد و نویسنده به هدف خود که همانا انتقال مفاهیم به طرف مقابل است نرسد. http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10058