مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103012352015322Bilateral contrasts and their functions in text; by focusing on contrast ofLight and Darkness in Farsi works of Sheikh e Ishraqتقابل‌های دوگانه و کارکرد آنها در متن با تأکید بر تقابل نور و ظلمت در آثار فارسی شیخ اشراق110faمریم رامین‌نیااستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گنبد کاووس20151214Bilateral contrasts is a key term in Ferdinand de Saussure linguistics, constructuralism, deconstructuralism and Bakhtin school which plays a pivotal role in understanding the meaning and human thinking system. All these schools have a same approach in accepting contrasts as a pivotal forming factor in different human life systems; however, they have different interpretations in the kind of encountering of both sides of a contrast. Regardless of the consequences of interpreting bilateral contrasts in different philosophical, social, cultural and historical fields, what is important is the difference in attitude and reading of literary text every one of which result in a different interpretation. This article analyzes the concept of interpreting contrasts in constructuralism, deconstructuralism and Bakhtin school; then proves the contrast of interpretations by concentrating on contrast of light and darkness in Suhrawardi's works; The results show that the attitude of creator of the literary text and text reading, based on these theories, result in bilateral contrasts and result in reproducing different texts which get different voices based on mono-vocal or multi-attitudinal approach of author. It is the same as Sheikh e Ishraq works, contrasts as the end that constructuralism gives to contrasts, they have besting or unifying quality.تقابل‌های دوگانه، اصطلاح کلیدی در نظام زبان‌شناسی سوسور، ساخت گرایی، شالوده شکنی و مکتب باختین است که در فهم معنا و نظام تفکر انسان، نقش بنیادینی ایفا می‌کند. همگی این مکتب‌ها در پذیرش تقابل‌ها به عنوان عامل اساسی شکل دهنده در نظام‌های گوناگون زندگی بشری رویکرد مشابهی دارند؛ لیکن در تفسیر نحوۀ تعامل دو جانب یک تقابل، دیدگاه‌های متفاوتی دارند. صرف نظر از پیامدهای چگونگی تفسیر تقابل‌های دوگانه در زمینه‌های گوناگون فلسفی، اجتماعی، فرهنگی، تاریخی و...، آنچه مهم می‌نماید، تفاوت در نگرش و خوانش متن ادبی است که هر یک از آن مکتب‌ها و نظریه‌ها بر اساس تفسیر خود از تقابل‌ها، به دست می‌دهند. این نوشتار می‌کوشد مفهوم و چگونگی تفسیر تقابل‌ها در ساخت‌گرایی، شالوده شکنی و مکتب باختین را بکاود؛ آنگاه برای نشان دادن چگونگی عملکرد و تفسیر تقابل‌ها، تقابل نور و ظلمت در آثار سهروردی، شیخ اشراق، بررسی شده است. نتایج بررسی نشان می‌دهد که نگرش آفرینندۀ متن ادبی و خوانش متن بر اساس آرای این نظریه‌ها به تقابل‌های دوگانه، به بازتولید متن‌های متفاوت می‌انجامد که بر اساس رویکرد تک آوایانه یا چندمنظری نویسنده، متن اثر وجوه متفاوتی به خود می‌گیرد. همچنان که در مصنفات شیخ، تقابل‌ها به مانند فرجامی که ساختارگرایی به تقابل‌ها می‌دهد، کیفیت برتریجویانه یا وحدت‌بخش دارند(1).http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10205

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103012352015322Structural analysis of symbolic contrasts in Hafiz Shirazi Ghazaliat; by focusing on Roland Barthes theoryتحلیل ساختاری تقابل نشانه¬ای در غزلیّات حافظ شیرازی با تکیه بر نظریۀ «رولان بارت»110faعلي‌اكبر باقري‌خليليدانشگاه مازندرانسیده فاطمه ذبيح‌پور20151214The structuralists consider human thought based on bilateral contrast and believe that reviewing that will result in understanding intellectual and thinking areas of people and societies. In their view, as ideologies give meaning to opposite elements in social domain, linguistic contrasts are meaningful or full of signs in a value system of language too; sign is something which lead to another thing and is rooted in social beliefs. However, semiotics is an approach to text analysis. Barthes, using Saussure ideas, states two kinds of significations: One is explicit and implicit. The sign contrast in form of words/terms are mentioned in five categories of nouns, verbs, adjectives, adverbs, pronouns and demonstratives in Hafiz Ghazaliyat. The results of this study show that sign contrast of Hafiz poems reflects the Khanqah Sufi contrast and romantic Sufi; every one of them have special signs and systems. Khanqah Sufism has two systems: one ascetic and the other prayerfully; and romantic Sufism has also two systems one is intoxication and the other is festive. Ascetic and prayerful systems focus on special signs and make a contrast between conqueror and conquered and introduce themselves as conqueror side and consider intoxication and festive as conquered side; Hafiz destroyed the signs of conqueror side and strengthened the signs of conquered side and changed the status of these two. Language and artistic methods of Hafiz makes the sign contrast of nouns extraordinarily acceptable of implicit implications. Moreover, Hafiz applied different kinds of lexical contrast like gradient, directional and complement, but implicit or deep structure implication of most of them are based on complement contrast and their aim is to reject Khanqah Sufism and prove romantic Sufism.ساختارگرایان، تفکّر انسان را مبتنی بر تقابل دوگانه دانسته، معتقدند از طریق بررسی آن می توان به حوزه های فکری و اندیشگی افراد و جوامع پی برد. به نظر آنان، همان طور که در حوزۀ اجتماعی، ایدئولوژی ها به عناصر متقابل معنا می‌بخشند، در حوزۀ زبان نیز تقابل ها در یک نظام ارزشی، معنادار یا نشانه دار می شوند و نشانه چیزی است که ما را به چیز دیگر رهنمون می گردد و ریشه در باورهای اجتماعی دارد. اما نشانه شناسی، نوعی رویکرد به تحلیل متن است. بارت با استفاده از دیدگاه های سوسور، دوگونه دلالت مطرح کرد: یکی صریح و دیگری ضمنی. در این پژوهش، تقابل نشانه ای به شکل کلمات/ واژگان در پنج مقولۀ اسم، فعل، صفت، قید، ضمایر و صفات اشاره، در غزلیّات حافظ بررسی شده است. نتایج تحقیق گویای آن است که تقابل نشانه ای اشعار حافظ اساساً بازتاب تقابل تصوّف خانقاهی با تصوّف عاشقانه است و هرکدام از آنها، نشانه ها و نظام‌های خاصی دارند. تصوف خانقاهی دارای دو نظام، یکی زاهدانه و دیگری عابدانه و تصوف عاشقانه نیز دارای دو نظام، یکی مستی و دیگری بزمی است. نظام های زاهدانه و عابدانه با تکیه بر نشانه های خاص، ضمن ایجاد تقابلِ غالب و مغلوب، خود را قطب غالب و نظام مستی و بزمی را مغلوب معرفی می کنند و حافظ با تخریب نشانه های قطب غالب و تقویت نشانه های قطب مغلوب، جایگاه آن دو را عوض می کند. زبان و شگردهای هنری حافظ، تقابل نشانه ای اسم ها را به صورتی فوق العاده قابل پذیرش دلالت های ضمنی می‌گرداند. علاوه بر این، حافظ انواع تقابل واژگانی چون مدرج، جهتی و مکمّل را به کار می برد، اما دلالت ضمنی یا ژرف ساختی غالب آنها مبتنی بر تقابل مکمّل و هدفشان نفی تصوف خانقاهی و اثبات تصوف عاشقانه است.http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10206

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103012352015322Analyzing the symbolic aspects in Joseph and zoleikha story by Jami focusing on Bergamot (Toranj)تحلیل وجوه نمادین در داستان یوسف و زلیخای جامی با تأکید بر ترنج110faحوریه اسدی حبیب دانشگاه پیام نورفاطمه کوپادانشگاه پیام نورگلرخ‌سادات غنی20151214Joseph and zoleikha story is rooted in Quran and, before that, in Torah; it is full of secrets and points. Bergamot (Toranj) is one of the key words and full of secrets of this story that has not been studied in due manner. Proving the presence of Toranj in this story, and focusing on Quranic and Torah interpretations, this article seeks the roots of Toranj and its role in forming this story. Previous studies show that Jewish people believe that Toranj is a symbol of human heart and as healthy heart is the location of divine love in Islamic culture, one can come to this conclusion that the presence of Toranj in Josef and Zoleikha is a symbol of love. Thus it is not impossible that what makes Zoleikha’s love an earthly and impure love would be cosidered a heavenly, ulterior and pure love in a different view of mystical of Jami. داستان یوسف و زلیخا در قرآن و پیشتر از آن، در تورات ریشه دارد و مملو از اسرار و نکته‌هاست. ترنج، یکی از کلمات کلیدی و پر رمز و راز این داستان است که تاکنون دقت و توجه لازم بدان مبذول نشده است. این مقاله در پی آن است که پس از اثبات حضور ترنج در این داستان، با عنایت به تفاسیر قرآن و تورات، به دنبال منشأ راه‌یابی و نقش ترنج در شکل‌گیری آن باشد. تحقیقات انجام‌شده نشان می‌دهد که در باور یهود، ترنج نمادی از قلب انسان است و از آن رو که در فرهنگ اسلامی نیز قلب سلیم جایگاه عشق الهی است، می‌توان چنین نتیجه گرفت که حضور ترنج در داستان یوسف و زلیخا، نمادی از عشق است. از این رو بعید نمی‌نماید آنچه عشق زلیخا را در دیدة متشرعان، زمینی و ناپاک جلوه می‌دهد، در نگاه متفاوت و عرفانی جامی، به عشقی آسمانی، ماورایی و پاک مبدل شود.http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10207

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103012352015322Reviwing Time in "A crypt for otter" by Hooshanf Golshiri from Content Criticism بررسی زمان در داستان «دخمه‌ای برای سمور آبی از منظر نقد مضمونی»110faمعصومه حامی‌دوستمحمدعلی خزانه‌دارلو 20151214Time is a special and abstract quality of human life that is understood through a concrete and objective thing. Due to this, although we live in Time, we are surprised when we want to talk what Time is and consider it as different from other realities. “George Paulet” (1902-1999), a critic following content criticism, reviews the quality of understanding of authors of different Times (periods) and attempted to have a better angle of “world of awareness” of author and a more exact reading of text by analyzing the apprehension of story characters. “Hooshang Golshiri” is one of Iran modern story writers who -using stream of consciousness method- designs his contemporary human identity and his/her apprehension. His story characters are all somehow involved with Time. Using analytic-descriptive method and based on Paulet attitude, the current article reviews Golshiri idea about Time in his story of “A crypt for otter”. This review shows that Golshiri reflects a special kind of Time in story writing that is different from usual and routine Time. Imagination, love, expectation and hope to reform things and persons are some outstanding features of such a Time. However, a pure moment which Golshiri and his heroes seek never occurs in moment of living and this time cannot save them too. زمان، کیفیتی ویژه و انتزاعی از زندگی انسانی است که همواره به واسطۀ چیزی عینی و ملموس درک می شود. به همین سبب به رغم آنکه در زمان زندگی می‌کنیم، آنگاه که از چیستی آن سخن به میان می آید، حیرت‌زده می شویم و آن را از دیگر واقعیات، متفاوت می بینیم. «ژرژ پوله» (1902-1999م) از منتقدان نقد مضمونی است که در تحلیل آثار ادبی به کیفیت درک نویسندگان دوره های مختلف از زمان می پردازد و بر آن است تا با تحلیل درک شخصیت داستانی از لحظه و کشف هرچه بهتر زوایای «جهان آگاهی» نویسنده، خوانشی دقیق تر از متن ارائه کند. «هوشنگ گلشیری» از جمله داستان نویسان مدرن ایران است که در روایت داستان هایش - با به کارگیری شیوۀ سیال ذهن- به ترسیم هویت انسان هم‌عصر خود و درک او از زمان می پردازد. شخصیت های داستانی او هر کدام به نوعی با زمان درگیرند. مقالۀ حاضر بر آن است تا با روش تحلیلی-توصیفی و بر اساس نگرش پوله، به درک گلشیری از زمان در داستان «دخمه ای برای سمور آبی» بپردازد. این بررسی نشان می دهد که گلشیری در داستان-نویسی به بازنمایی زمانی خاص می پردازد که از زمان خطی و روزمره جداست. تخیل، عشق، انتظار و امید به بازسازی اشیا و اشخاص، از مشخصه های بارز چنین زمانی است. با این حال لحظه نابی که گلشیری و قهرمانانش به دنبال آنند، هرگز در لحظه زیستن رخ نمی دهد و این زمان نیز قادر به نجات آنان نیست.http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10208

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103012352015322Elegy composing in Poetry and Literature of "Laki"; (Literary-psychological analysis of concept of lamentation in culture of Lak)مرثیه‌سرایی در شعر و ادب «لکی (واكاوي ادبي- روان¬شناختيِ مفهوم سوگ در فرهنگ قوم لك)»110faحسین نظریانسيد امير قدمي20151214Elegy is one of the literary-lyric genres that two elements of emotion and feeling have pivotal role in it. According to this, from psychological view, the root of elegy shall be sought in psychological issues and human’s will of eternity. In authors’ view, the background of this literary genre is rooted in Iran culture and literature like single-couplets that are being throat-read in lak-living areas of Zagros named Mour and Hooreh. Scholars have collected info, used descriptive-documentary method, and reviewed different kinds of elegy and concept of lamentation from Literary-psychological analysis in culture of Lak. Results show that our cognitive gap about spiritual and psychological treasures of our domestic culture and literature caused us to face the phenomenon of “inter-generational gap” in transition of traditional society to a modern society. Thus focusing on domestic culture and literature and making a bridge between old and current societal values is an unavoidable necessity. مرثیه‌ یکی از انواع‌ ادبی‌ غنایی است‌ که‌ در آن، دو عنصرِ عاطفه و احساس، حضوری پررنگ دارد. بر این مبنا، از دیدگاه علم روان شناسی، ريشۀ مرثیه‌ را باید در مسائل‌ رواني‌ و ميل‌ به‌ جاودانگي‌ انسان‌ جست وجو کرد. به اعتقاد نویسندگان، پیشینة این نوع ادبی را باید در فرهنگ و ادب بومی ایران‌زمین، از جمله در تک‌بیت هایی جست وجو کرد که در سراسر مناطق لک نشین زاگرس به نام مور و هوره گلوخوانی می شود. پژوهشگران در این مقاله می کوشند پس از مرحلۀ گردآوری اطلاعات، با استفاده از روش پژوهش توصیفی و اسنادی، به بررسی انواع مرثیه و واكاوي ادبي- روان شناختي مفهوم سوگ در فرهنگ قوم لک بپردازند. نتایج پژوهش نشان می دهد که خلأ شناخت ما از غنی ترین گنجینه‌های معنوی و روان شناختی فرهنگ و ادب بومی، باعث شده است تا در گذار از جامعۀ سنتی و ورود به دنیای مدرن، با پدیدۀ «شکاف بین نسلی» مواجه شویم. از این رو توجه به فرهنگ و ادب بومی و پل زدن میان ارزش های جامعۀ دیروز و امروز، ضرورتی اجتناب ناپذیر است.http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10209

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103012352015322Reviewing Farsi Ashurai Poetry in Lorestan; (from its birth to Islamic Revolution Victory)بررسی شعر عاشورایی فارسی در لرستان (از آغاز تا پیروزی انقلاب اسلامی)110faعلی نوریدانشگاه تربیت مدرس0000000195141268احسان حیدری جمشیدی20151214Lorestan people accepted Shiah faith from their deep heart and have a strong belief in it. Even the ruler of this area believed in Shiah from 1000 years agon and some of them like Atabakan-e Lor-e Kuchak who ruled Lorestan from 570 to 1006 (hegira) considered themselves as relatives from the generation of Abbas ibn Ali (PBUH). Lorestan people interest to the Prophet’s Household particularly Imam Hussein (PBUH), and Abbas ibn Ali (PBUH) is so deep that there are perfect reflections and representations of this in their culture and literature. We reviewed the “Farsi Ashurai poetry in Lorestan” as a sign of Ashurai culture in Persian literature. Most important result is that Moharram, Ashura and Imam Hussein (PBUH) have brilliant and outstanding display in different poetry genres of this province and also Persian poetry and this display is so dominant that, although its literature is oral, but its signs are so dominant among few available works and poems. This point proves the interest and respect of Lorestan people to the Prophet’s Household and also their manhood, gentility, nobility and freedom; features whose most brilliant reflections is Karbala. It should also be mentioned that Lorestan Farsi Ashurai Poetry can be categorized in 4 kinds and these kinds of poems are so extensive and dominant in Lorestan Literature and it involves Lorestan literates from very old times until today.مردم لرستان قرن‌ها پیش، مذهب تشیع را از روی صفای باطن پذیرفته و نسبت به آن، اعتقادی راسخ داشته‌اند. حتی حکمرانان این منطقه نیز از قریب به هزار سال پیش، شیعه‌مذهب بوده و برخی از آنان چون اتابکان لُر کوچک که از حدود 570 تا 1006 هجری بر لرستان حکومت داشته‌اند، خود را از نسل عباس‌بن‌علی(ع) می‌دانسته‌اند. علاقۀ مردم لرستان به اهل بیت عصمت و طهارت، به‌ویژه امام حسین(ع) و عباس بن علی(ع) چنان عمیق است که در فرهنگ و ادب آنان، جلوۀ تمام و کمال یافته است. در این جستار بر آنیم تا «شعر عاشورایی فارسی لرستان» را به عنوان نمودی از فرهنگ عاشورایی در ادبیات این سامان، به اجمال بررسی کنیم. مهم‌ترین نتیجۀ تحقیق آن است که محرم، عاشورا و امام حسین(ع) در گونه های مختلف شعر این استان، از جمله شعر فارسی آن، جلوه‌ای چشمگیر و پُرمعنا دارد و این جلوه تا جایی است که به رغم شفاهی بودن ادبیات این سرزمین، حتی در میان آثار و اشعار محدودِ ثبت شدۀ موجود نیز تأمل‌برانگیز است. این نکته علاوه بر اینکه ارادت مردم لرستان را به خاندان رسالت نشان می‌دهد، از تمایل آنان به صفاتی چون مردانگی، شرافت و آزادگی حکایت می‌کند؛ خصوصیاتی که صحنۀ کربلا، بارزترین تجلی‌گاهشان به حساب می‌آید. دیگر آنکه شعر عاشورایی فارسی لرستان، در چهار دسته قابل طبقه‌بندی و بررسی است و سه دیگر آنکه اینگونه اشعار در ادبیات لرستان دامنه ای گسترده دارد و از کهن‌ترین سروده‌های ادیبان لرستانی تا آثار شاعران امروز این دیار را در برمی گیرد.http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10210

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103012352015322Reviewing and criticizing the formal aspects of language in the works of main poets in the movement of speech poetryبررسي و نقد ابعاد شکلی زبان در آثار شاعران شاخص جریان شعر گفتار110faساناز رحيم‌بيكيغلامحسين غلامحسين‌زادهقدرت‌ الله طاهري20151214In the process of creating poetry, all the elements involved are formed in the language. So, the language is one of the most basic factors in creating the poetry. Speech poetry is a new branch of Iranian modern poetry in 1370s and 1380s. While the speech poets argue that they use all capacities of language used among the mass, reviewing the form aspects of language in this branch of Iranian poetry is very important. Introducing and explaining the forms and contents of this branch is an important step in knowing the contemporary literal evolution, while the branch has not been explored in academic literature. For this purpose, in this paper we try to define the speech poetry, its history and its linguistic aspects by focusing on the works of Reza Baraheni, Ali Babachahi, Merdad Fallah, Hafiz Musavi and Seyed Ali Salehi. The method of research is based on the style-linguistic study; the main aspects of language are reviewed in three formation: vocal, lexical and syntactic of public language. The poets of this branch use the voices of periphery, in addition to the terms, expressions, metaphor, proverbs, to enrich the language of their poems.در فرایند پدید آمدن شعر، تمامي عناصر دخيل در قالب زبان شکل مي گيرد. به همين دليل قطعاً زبان، يکي از اساسي ترين عوامل در آفرينش شعر است. شعر گفتار، شاخه اي نوظهور از شعر معاصر در دو دهۀ اخير (هفتاد و هشتاد) ایران است و چون شاعران شعر گفتار مدعي بهره گيري از قابليت هاي موجود در لايه‌هاي مختلف زبان مرسوم در ميان تودۀ مردم هستند، بررسي ابعاد شکلی زبان در اين جریان شعری در درجۀ اول اهميت قرار مي گيرد. از آنجا که خودِ این جریان شعری در ادبیات دانشگاهی چندان مورد توجه قرار نگرفته است، معرفی و تبیین ویژگی های شکلی و محتوایی آن گامی مهم در شناخت تحولات ادبی معاصر است. به همين منظور در اين مقاله کوشش مي شود تا ضمن تعريفی مختصر از شعر گفتار و پیشینۀ آن، ويژگي هاي زباني آن با تمرکز بر آثار شاعران شاخصی از جمله رضا براهنی، علی باباچاهی، مهرداد فلاح، حافظ موسوی و سید علی صالحی تبيين شود. روش تحلیل در مقالۀ حاضر، مطالعۀ سبکی- زبان‌شناختی است و ویژگی های مهم زبان در سه دستگاه آوایی، صرفی و نحوی مطالعه شده است. شعر گفتار بر پايۀ زبان محاوره شکل مي گيرد و با فاصله گرفتن از کاربرد زبان ادبي، از سطوح مختلف آوايي، واژگاني و نحوي زبان عاميانه استفاده مي‌کند. شاعران شعر گفتار علاوه بر واژگان، اصطلاحات و کنايات و ضرب‌المثل‌هاي عاميانه، اصوات محيط پيرامون خود را نيز براي غنا بخشيدن به زبان شعرهايشان به کار مي گيرند. http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10211