مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307112009321Analysis of “Seir-ol-Ebad Elal-Ma’ad” by Sannayiتحليلی بر سيرالعباد الی المعاد سنايی110faمعصومه غیوری2015916The poetic work entitled as the couplet poetry of “Seir-ol-Ebad Elal-Ma’ad” is an interesting work in the field of Islamic mysticism and a story on spirit’s journey to a supernatural world. Although this poetic work is affected by Prophet Mohammad’s Ascent and the previous ascents, it manifests the most pure spiritual and mental maturity of the poet in an elegant and lofty manner. Seir-ol-Ebad Elal-Ma’ad is a journey within self, and the mysterious human spirit; enjoying a high number of symbolic images originated in the general and great treasury of mankind’s knowledge and passion since the creation of universe. Seir-ol-Ebad Elal-Ma’ad is the story of spirit’s journey, the ascent, resurrection and birth in the creation, all in a comprehensive spiritual atmosphere. This article presents an analysis of this work from mystical, mythical and psychological points of view in the following four sections:
1. Desire to return to the beginning (analysis through mythology and mysticism)
2. Individuality and the evolution of mental characteristic (analysis of Seir-ol-Ebad within the domain of psychology)
3. The rite of heroic path or the opening ceremony ( analysis of the work in the domain of rites and mythological ceremonies)
4. Resurrection and progression cycle ( analysis of the last part of Sanayi’s journey in giving meaning to the materialistic life
مثنوی سیرالعباد الیالمعاد سنایی اثری جذاب در عرفان اسلامی و شرح سفر روح در عالمی ماورایی است. این مثنوی متأثر از معراج پیامبر اسلام(ص) و دیگر معراج نامههای پیش از خود است اما به تحقیق این اثر، تجلی نابترین تجارب روحی و بلوغ روانی و شخصیتی صاحب و سرایندۀ آن است. سیرالعباد سفری در خود و دنیای پر رمزوراز روح انسانی و آکنده از تصاویر سمبلیکی است که ریشه در مخزن عمومی و بزرگ اطلاعات و احساسات انسانها از تاریخ ازلی آفرینش دارد. سیرالعباد داستان سفر روح، عروج و رستاخیز و تولدی در خلاقیت و تمامیت معنوی است. در این مقاله کوشیدهام با جمعآوردن دیدگاه بزرگان و نظریهپردازان عرصه روانشناسی و اسطوره، تحلیلی در عرصههای عرفان، اسطوره و روانشناسی از این اثر عرضه كنم و نکات مشابه عرصههای فوق و ردپای آنها را در اثر سنایی باز نمایم. همان طور که در مقدمه مقاله گفته شده است مقصود از این همانندسازی به هیچ وجه تنزل و محدودیت افق معنایی اثر سنایی به یکی از عنوانهای مذکور نیست. این مقاله سیرالعباد را در چهار بخش عمده زیر به ترتیب مورد تحلیل قرار میدهد:
1. میل بازگشت به سرآغاز (بررسی از دیدگاه اسطوره و عرفان)
2. تفرد و تکامل شخصیت روانی (بررسی سیرالعباد در حیطه علم روانشناسی)
3. آیین گذر قهرمانی یا پاگشایی (تحلیل اثر در عرصه آیینها و مناسک اسطورهای)
4. رستاخیز و دور تسلسل (تحلیل بخش پایانی سفر سنایی در معنا دادن به زندگی مادی)
http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10103مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307112009321The Development of Iranian Myths Based on Pishdadi and Kiyani Mythsسير تحول اساطير ايران بر بنياد اسطورههاي پيشدادي و كياني110faمحمدتقي راشد محصلمرتضي تهامي 2015916The Iranian myths are explained in the form of creation of Twelve Thousand Zoroastrian or Nine Thousand Zarwani. The main characteristic of these myths is the dualism and limitation of the universe. The Pishdadi Dynasty and Kiyani Dynasty cover a part of this Creation Period. The foundation of thought and belief in the existence of demons and fairies on the one hand and the appearance of tyrannical men such as Zahak and Afrasiyab on the other hand takes place in these two fictional periods. The magnificence and glory of Iran and the significance of kingdom also count as the main characteristics of this mythical period. The promotion of mankind (kings, heroes) and taking the place of gods are the other considerable features observed in these myths. Furthermore, one should not forget that the Iranian myths were affected by the myths and cultures and civilizations of neighboring regions (Mesopotamia, Greece, regional area of Indus).
اساطير ايران در قالب آفرينش دوازده هزار ساله زردشتي و يا نه هزار ساله زرواني تبيين ميشود. ويژگي اصلي اين اساطير، ثنويت و کرانمندي جهان است. سلسلههاي پيشدادي و کياني، بخشي از اين دورة آفرينش را در بر ميگيرند، پيدايش انديشه و اعتقاد به وجود ديوان و پريان از يکسو و ظهور آدمياني ستمگر و بدکار چون ضحاک و افراسياب در دوره اين دو سلسله داستاني چهره مينمايد. عظمت و شکوه ايران و اهميت پادشاهي نيز، از ويژگيهاي اين دوره اساطيري است. ارتقاء انسان (پادشاهان، پهلوانان) و قرار گرفتن به جاي ايزدان، نيز از نکات قابل توجه اسطورهها است. همچنين از تأثيرپذيري اساطير ايراني از اساطير و فرهنگهاي تمدنهاي مناطق همجوار (بينالنهرين، يونان، حوزة رودسند) نبايد غفلت ورزيد.http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10104مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307112009321The Proportion of Colors in Imagery and Shah-Nameh’s Narrative Coreتناسب رنگها در صورخيال و هسته روايي شاهنامه110faاكرم جودي نعمتي2015916one of the important elements related to imagery in the close analysis of any poet’s stylistic levels, is color; which associates his thoughts and passions on one hand, and subject and theme of the poetic work on the other hand. Therefore the analysis and survey of the manner in which color is utilized within stylistic poets’ works- who do not copy others’ works- is a path for recognizing their inner world; while it is also a critical approach on their artistic and literary potentialities in using a variety of imagery elements.
For this purpose, the present article surveys the process used for utilizing color in Ferdowsi’s imagery and the poet’s concern about proportion and the consistency of colors along with the narrative core within Shah-Nameh stories. It is revealed that color lacks any originality in Ferdowsi’s imagery; yet there is a meaningful relation between the function of color with the content, events and the incidents taking place through the story. That is why the color of the heroes’ horses coordinates in many instances with the story’s core narrative and the etymology of their owner; while the bradawl of each hero appears with a specific and certain color and role. What is more, the color of the tent of each individual famous figure differs with the other ones. These issues have the potential for a symbolic paraphrase in some cases and show Ferdowsi’s ability in using all and every literary potentiality.
In this essay through showing the used frequency of each color in Shah-Nameh, the accurate comparison of colors has become possible; showing that 53.69% of the atmosphere of the used colors in Shah-Nameh, belongs to cold and dark colors due to war, and epical atmosphere and the black colors, as a group, possesses 33.29% as the most used color.
در تجزية سطوح سبكي هر شاعر، يكي از عناصر مهم مربوط به صور خيال، رنگ است كه افكار و عواطف وي را از سويي، و موضوع و درونماية اثر را از سوي ديگر به هم مربوط ميسازد. لذا بررسي نحوۀ کاربرد رنگ در آثار شاعران صاحب سبك و غير مقلد دريچهاي به روي شناخت عوالم دروني ايشان است و در عين حال نقدي است بر ميزان توانايي هنري و ادبي آنها در بهره گرفتن از عناصر مختلف خيال.
در پي اين هدف، مقاله حاضر چگونگي بهكارگيري رنگ را در صور خيال فردوسي و توجه شاعر را به تناسب و هماهنگي رنگها با هستة روايي داستانهاي شاهنامه بررسي كرده، نشان میدهد که رنگ در صورخيال فردوسی اصالت ندارد، اما رابطة معناداری ميان کاربرد رنگ با مضمون، حوادث و وقايع داستانها ديده ميشود. به همین دلیل، رنگ اسب پهلوانان در موارد متعدد با هستۀروایی داستان و اتیمولوژی نام صاحبانشان ارتباط پیدا میکند و نیز درفش هر پهلوان با رنگ و نقش ویژهای ظاهر میشود. همینطور رنگ خیمۀ هر یک از نامداران متفاوت با دیگران است. اینهمه در برخی موارد قابلیت تأویل نمادین پیدا میکند و مهارت فردوسی را در استفاده از تمام گنجایشهای ادبی نشان میدهد.
در اين مقاله با عرضه بسامد هر یک از رنگهای بهکار رفته در شاهنامه، امکان مقایسۀ دقیق کاربرد رنگها در شاهنامه فراهم آمده و نشان میدهد که 69/53% از فضای رنگهای بهکار رفته در شاهنامه، به مناسبت فضای حماسه و جنگ و پیکار، به رنگهای سرد و تیره تعلق دارد و گروه رنگ سیاه با 29/33% کاربرد در رأس رنگها قرار گرفته است.
http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10105مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307112009321A Reflection on the Application of “Positive Theology and Negative Theology” in Persian literary and Mystical Textsتأملّی در کاربرد اصطلاح "تشبیه و تنزیه" در متون ادبی ـ عرفانی فارسی110faسيده مريم ابوالقاسميادبیات و علوم انسانی2015916“Positive theology and negative theology” are common mystical expressions literature, interpretation. These two expressions are categorized as “collocations” in the semiotics of mystical expressions. After Ibn-Arabi, these two terms became more common. Once he offered his theory, belief in “Positive theology and negative theology” found a new path; and later on several mystics and scholars were influenced by his theory and thought. This essay intends to survey the historical record of the function of these two expressions in the Persian poetry, literature and other texts. Stating the value and significance of these two expressions as a controversial topic in different eras, survey of the conceptual transformation and functional domain of these two words are the other goals pursued through this article. «تشبيه و تنزيه» از جمله اصطلاحات عرفاني است كه در حوزه هايي مانند ادبيات، تفسیر، كلام و ملل و نحل نيز مورد توجه است. اين دو اصطلاح در نشانهشناسي زبان عرفاني از حيث ساختار در رديف «اصطلاحات زوجي» قرار مي گيرد. كاربرد اين دو تركيب در كنار هم بعد از ابن عربي رواج بيشتري داشت. وي با بيان نظريه خويش، اعتقاد به تشبيه و تنزيه را در مسيري تازه افكند كه بعدها بسياري از عرفا و ادباي انديشمند تحت تأثير نظريه و تفكّر او قرار گرفتند. در اين مقاله سابقه كاربرد اين دو اصطلاح در شعر و ادب فارسي و متون مختلف بررسي ميشود. بيان ارزش و اهميّت اين دو اصطلاح به عنوان يكي از موضوعات بحث انگيز در دوره هاي مختلف، بررسي سير تحولات معنايي و گستردگي قلمرو كاربرد اين دو واژه در متون گوناگون از اهداف ديگر اين مقاله است. http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10106مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307112009321An Archetypal Critic of a Sonnet by Rumiنقد کهن الگویی غزلي از مولانا110faمریم حسینیدانشگاه الزهرا 2015916Archetypal criticism is one of the modern theories in literary criticism and based on psychological criticism; mainly founded on the theories of the famous Swedish psychologist; Carl Gustav Yung. This type of criticism surveys and studies the archetypes used in a work, showing how the poet or writer’s mind has absorbed these archetypes, which are actually the outcome of mankind’s repetitive experiences and left behind in the collective unconsciousness of humankind, finally showing them symbolically.
The purpose of this essay is to survey one of Rumi’s sonnets through archetypal criticism. The writer makes an attempt to explain this criticism in brief first, then show how Rumi’s conscious spirit has succeeded to ponder and penetrate deeply into the truths of universe and understand the imagery instances; using them unconsciously in his own sonnets. The archetypal content dominant in the atmosphere of this sonnet, starting with:
Morde Bodam Zende shodam, Gerye Bodam, Khande shodam
Dolat e Eshgh Amad o man, dolat e Payande shodam
is the archetype of death and rebirth. When the theory of death and rebirth is discussed, there are allusions to Bible and the Holy Quran. According to Yung, rebirth is one of the most fundamental beliefs derived from coordination between mankind and the nature’s cycle. In this sonnet, in addition to the theory of rebirth, the archetypes of wise old, hero, and other archetypal instances such as yearning and divine journey are also seen.
نقد آرکی تایپی از نظریههای مدرن در نقد ادبی و مبتنی بر نقد روانشناختی است و بر اساس آراي روانشناس معروف سوئیسی کارل گوستاو یونگ بنا شده است. دراین نوع نقد به مطالعه و بررسی کهن الگوهای اثر ميپردازند و نشان ميدهند که چگونه ذهن شاعر و نویسنده، این آرکی تایپها را که محصول تجربههای مکرر بشر است و در ناخودآگاهی جمعی وی به ودیعه گذاشته شده جذب کرده، و آنها را به شیوهای سمبولیک نمایش داده است.
هدف این مقاله هم بررسی یکی از غزلهای مولوی از منظر نقد کهن الگویی است. نگارنده تلاش ميکند تا ضمن توضیح مختصری درباره این نوع نقد نشان دهد که جان آگاه مولانا با ژرف بینی و کنکاش در حقایق هستی توانسته است صورتهای مثالی نخستین را دریابد و آنها را در غزلهای خود به صورت ناخودآگاه به کار ببرد. مضمون کهن الگویی حاکم بر فضای غزل مورد بحث با مطلع:
مرده بدم زنده شدم، گریه بدم خنده شدم
دولت عشق آمد و من، دولت پاینده شدم
آرکی تایپ مرگ و ولادت مجدد است. در بحث از نظریه مرگ و ولادت مجدد به داستانهای قرآن و کتاب مقدس اشاره ميشود. از نظریونگ ولادت مجدد یکی از بنیادیترین اعتقادهای بشری است که ناشی از این همانی بین بشر و چرخه طبیعت است. در این غزل جز نظریه ولادت مجدد، کهن الگوی پیر خردمند، قهرمان و موقعیتهای کهن الگویی سفر، طلب و تشرف نیز دیده ميشود.
http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10107مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307112009321The Languor of the Pious or Friendly Manner of Beloved (Khoshkhoye Dordkeshan); The Survey and Analysis of a Controversial Verse by Hafez خماری زاهد یا خوشخویی دُردکشان؛ بررسي و تحليل بيتي بحث برانگيز از حافظ110faخدیجه حاجیانسعید بزرگ بیگدلیhttp://orcid.org/0000-0001-9633-70192015916Unlike many of Persian poets, especially the most well-known poets, the recognition of thought and world view of Hafez relies on his poetry to a large extent; mainly consisting of sonnets.
An Interpretation of some of Hafez’ couplets has been done since a long time ago. During recent years, this issue has however led to a large number of writings.
Such articles focus on the interpretative explanation or the paraphrase of the whole couplet, or in other cases opinions have been offered about some of the words; making some points elaborately clear. Following this, the appropriateness and the origin of the recorded form of some of these verses and their combinations are questioned; tending furthermore towards explanation paraphrase.
One of the most ‘controversial’ verses which has enjoyed the most interpretations and comments so far is;
Aboos e Zohd be Vajhe Khomar Nanshinad
Morid e Khergheye Dordikeshan e Khoshkhoyam
The major part of these interpretations and explanations on this couplet were written after Khanlari published his version of Hafez’ poetry book (known as Divan). Unlike all the other existing copies of Hafez’ Poetry book, he has preferred the verb “sit” instead of “refused to sit”; which has led to serious discussions within the explanation of this couplet. This article surveys, analyzes and compares these opinions and views through referring to the views and insights of the writers and experts who have interpreted this couplet line. Regarding the survey and analysis of these opinions, it can be concluded that in this couplet Hafez has compared the “sulkiness” drawn from piousness (which is apparent in the face of the pious person), with the tenseness and sulkiness drawn from drunkenness and the languor of the beloved one (Dordkeshan); while he prefers the later one and for emphasizing it, he calls himself the disciple of the friendly mannered beloved (khergheye- Dordikeshan- khoshkho).
برخلاف بسیاری از شاعران ادب فارسی به ویژه مشهورترین آنان، شناخت اندیشه و جهانبینی حافظ عمدتاً منوط به اشعار اوست که بخش اصلی آن غزلیات است.
شرح تک بیتهایی از غزليات حافظ سابقة دیرین دارد و در سالهای اخیر سرماية تحریر مقالههای فراوانی شده است.
در این مقالهها به شرح تفسیري، یا تأویلی تمام بیت پرداخته شده، یا درباره کلمات و نکاتی از بیت اظهار نظر و بحث شده یا در درستی و اصالت صورت ضبط شده بعضی از مفردات و ترکیبهای آنها تردیده شده است که بیشتر از نوع شرح و تاویل بیت است.
یکی از ابیات «بحثبرانگیز» که تاکنون بیشترین شرح و اظهارنظر دربارة آن انجام گرفته، این بیت است:
عبوس زهد به وجه خمار ننشیند
مرید خرقة دردیکشان خوشخویم
بخش مهمی از شرح و تفسیرهای دربارة این بیت، پس از انتشار تصحيح حافظ به دست مرحوم خانلری نوشته شده است. وی برخلاف تمام نسخههای پیشین، در مصرع اول، فعل «بنشیند» را بر «ننشیند» ترجیح داده و همین نکته بحثهای فراوانی را در شرح بیت، برانگیخته است. در این مقاله با مراجعه به آرا و نظریات نویسندگان و شارحان دربارة بیت، این نظریات، بررسی، مقایسه و تحلیل شده است.
با توجه به بررسی و تحلیل این نظریات در مجموع میتوان نتیجه گرفت که حافظ در این بیت میان «عبوسی» و گرفتگی ناشی از زهد (که در چهرة زاهد نمودار است) با گرفتگی و عبوسی ناشی از میزدگی و خماری دردنوشان مقایسهای کرده، این را بر آن ترجیح مینهد و در تایید و تأکید این رجحان در مصرع دوم خود را مرید خرقه دُردیکشان خوشخو میخواند.
http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10108مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307112009321The Transformation of Symbols in Contemporary Poetryدگرديسي نمادها در شعر معاصر110faحسن شاهیپورمحمدخسروی شکیبدانشگاه لرستان2015916The symbols have the potential to change through time and history and revolve in concept and meaning. Symbolic tendency in the domain of contemporary literature is a result of the tyrannical situation and the dictator governments, added to the cautiousness and fear of media censorship, and stylistic transformations. All this can be furthermore combined with the delicate attempts taken for artistic enrichment; known as ‘ambiguity’, while it also intends to make the reader participate in the reading process and literary creativity in order to gain further enjoyment.
Poets who are capable of independent thinking and are innovatively creative, protect the symbols; and save them from daily obscenity and even gradual death and decadence. Nima and the followers of his literary theory emphasized two words; that is “balance” and “naturalness” in using the symbols. They made an effort to utilize the repetitive, old and obsolete symbols within new concepts in order to enrich poems; in addition to enriching their own stylistic theory. Some of the symbols enjoy a particular entity and internal value, due to their history or flexibility in conveying multiple meanings and also being more influential in different artistic levels; therefore we can regard them as super-symbols. For gaining a proper semantic concept of a literary work demands an appropriate interpretation and understanding of such super-symbols. “Water”, “ wind”, “ night”, “ wall”, “ mirror” etc are some of such symbols; frequently used in contemporary poetry. The transformation of these super-symbols is the main question of the present article.
نمادها اين قابليت و توانايي را دارند که در مسير زمان و تاريخ تغيير کرده، دچار پوست اندازي معنايي شوند. گرايشهاي نمادين و سمبليک در حوزه ادبيات معاصر، علاوه بر اوضاع استبدادي و حکومتهاي ديکتاتوري و احتياط و ترس از سانسورهاي رسانه اي، و دگرگوني سبکي، ماحصل دقت و تلاش براي غناي جوهر هنري- ابهام- و همچنين شرکت دادن خواننده در امر خواندن و آفرينش ادبي، جهت لذت بيشتر است.
شاعراني که از استقلال فکري و توانايي ابتکار بهره مند هستند نمادها را مواظبت کرده، آنها را از ابتذال و روزمرهگي و حتي مرگ نجات ميدهند. نيما و پيروان نظريه ادبي او با تکيه بر دو واژه «تناسب» و «طبيعي بودن» در به کارگيري نمادها، سعي داشتهاند تا نمادهاي تکراري، کهنه و مرده شعر کلاسيک را در معناهاي نو به کار گيرند تا علاوه بر عمق بخشيدن به شعر، نظريه سبکي خود را نيز غني کنند. تعدادي از نمادها را ميتوان به دليل ماهيت و ارزش ذاتي ناشي از قدمت يا معنا پذيري بيشتر و همچنين عملکرد موثر در سطح انواع هنر، ابر نماد خواند؛ چرا که قرار گرفتن روي مسير درست معنا يابي اثر ادبي در گرو درک و تلقي درست از اين ابرنمادها است. «آب»، «باد»، «شب»، «ديوار»، «آينه» و... از اين گونه هستند که در شعر معاصر فراوان به کار رفتهاند. چگونگي دگـرديسي معـنايي اين ابرنمـادها در حـوزه شعر معاصر سوالي است که در اين مقاله بررسي ميشود.
http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10109مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307112009321“Moth” and “Siolisheh”; Two Symbols for One Situation; Paraphrase of Two Symbolic Poems by Nima Yushij"شب پره" و "سيوليشه"- دو نماد براي يك موقعيت تأويل دو شعر نمادين از نيمايوشيج110faفاطمه راکعی2015916In the symbolic paraphrase of Nima Youshij’s poetries, we already face this pre-assumption; that some of these poems have a social-political theme which the poet either could not or has chose not to express directly and clearly, therefore in order to convey these themes, he has resorted to poetic symbols. The author of this essay tries to approach the poet’s actual and intended concept and meaning as he created them through using the paraphrase methods of Schlamaikher (Shumaker) and his other fellow thinkers. For this purpose, by a constant and close study of the poet’s life, thoughts, works and the social-political situation related to Nima’s time, in addition to using the text as a guide, the researcher has reached this goal to a fair extent.
In the present essay, two poems-“The Moth Close to the Beach” and “Siolishes” in which both enjoy a close atmosphere- and both mention someone tapping on the window of the poet’s room, are paraphrased. Also due to the manner in which the poet speaks in both cases, it is concluded that the symbols in “The Moth Close to the Beach” and “Siolishe”, both point to a similar situation or even the same case; where a person with communistic views hopes to creep in Nima’s house and so taps on the window of his house.
This approach towards Nima’s symbolic works does not in any respect deny the reader-response approach towards literary texts, as the author of this essay finds it quite possible that even symbolic poems bear social and political motifs and therefore resemble various paraphrases within different approaches.
در تأويل شعرهاي نمادين نيما يوشيج، با اين پيش فرض روبرو هستيم كه تعدادي از اين شعرها داراي درونماية اجتماعي- سياسي است كه شاعر به دلايلي نميتوانسته يا نميخواسته آنها را به طور روشن و صريح بيان كند و براي ابلاغ آنها به نمادهاي شاعرانه متوسل شده است. نگارنده سعي دارد با استفاده از شيوههاي تأويل شلايرماخر و همفكرانش، به معنا و پيام مورد نظر مؤلّف هنگام سرودن شعر، نزديك شود. براي اين منظور، از طريق مطالعات مستمر و دقيق در زندگي، آثار، افكار و اوضاع اجتماعي- سياسي روزگار نيما و نيز راهنمايي خود متن، به عنوان يك اثر زباني، مدّعي است كه توانسته است تا حدودي به اين منظور دست يابد.
در مقالة حاضر، علاوه بر تأويل دو شعر«شب پرة ساحل نزديك » و «سيوليشه»، به لحاظ نزديكي فضاي حاكم بر دو شعر، كه از تلنگر زدن كسي به شيشة پنجرة اتاق شاعر سخن ميگويند، و نيز از نحوة سخن گفتن و برخورد شاعربا هر دو مورد، نگارنده به اين نتيجه رسيده است كه نمادهاي «شب پرة ساحل نزديك» و «سيوليشه»، هر دو به موقعيّتي يكسان يا مشابه كه درآن شخصي با گرايشهاي كمونيستي، به اميد رخنه كردن درخانة نيما، به شيشة اتاق وي ميكوبد، اشاره دارند.
اين رويكرد به شعرهاي نمادين نيما، به هيچ وجه به معني انكار رويكرد مخاطب محور به متون ادبي نيست؛ و نگارنده حتّي در مورد شعرهاي نمادين داراي پيامهاي اجتماعي- سياسي، تأويلهاي متفاوت را از ديدگاههاي مختلف ممكن ميداند.
http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10110مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307112009321Vladimir Propp’s Structuralism Pattern and its Functions in Narratologyالگوی ساختارگرايي ولاديمير پراپ و کاربردهای آن در روايتشناسی110faدكتر خليل پروينيهومن ناظميان 2015916Narratology is a modern and structural approach in the study of fictional literature which seeks to discover the grammar of the story, language of narration, dominant system of different narrations and their structure. Vladimir Propp, the formalistic Russian anthropologist, became the pioneer of modern narratology when he studied the Russian fairytales in 1928 through morphology. He drew out the dominant pattern in these stories and revealed how the fairytales, despite their variety and seeming high number, enjoy cohesion and unity regarding the types of heroes, their actions and roles; in other words a number of functions are limited, their sequences are similar and they all possess one specific structure. This article has surveyed and analyzed ten stories in the fables of Kalileh Va Damneh’s - as instances- in order to evaluate the function and the potential of Propp’s pattern in morphological analysis of these stories. The results coordinate with Propp’s achievements; as they reveal that in the studied fables taken from Kalileh Va Damneh, despite the appearing variety and high number of heroes, their roles and actions, a number of heroes and their functions are limited and they possess a similar sequence. These fables all have one structure and although Propp’s pattern has some deficiencies, it still has the potential for a morphological analysis. روايت شناسی رويکردی نوين و ساختارگرا در مطالعه ادبيات داستانی است و در پي يافتن دستور زبان داستان، کشف زبان روايت، نظام حاکم بر انواع روايي و ساختار آنها است. ولاديمير پراپ، مردم شناس صورتگرای روس، با مطالعه ريخت شناسانه قصههای پريان روسی در سال 1928، آغاز گر روايت شناسی نوين بود. او الگوی حاکم بر اين قصهها را استخراج كرد و نشان داد قصههای پريان، بهرغم تکثر و تنوع ظاهری، از نظر انواع قهرمانان و عملکرد آنها، دارای نوعی وحدت و همانندی است ؛ به گونه ای که تعداد عملکردها محدود، توالی آنها مشابه و ساختار اين قصهها يکسان است. در اين مقاله ده داستان از فابلهای کليله و دمنه - به عنوان نمونه - با هدف ارزيابی کارآيي و قابليت الگوی پراپ در تحليل ريخت شناسانه اين قصهها، تحليل و بررسی شده است. نتايج به دست آمده با دستاوردهای پراپ همخوانی فراوانی دارد ؛ به اين ترتيب که نشان ميدهد در فابلهای بررسی شده از کليله و دمنه، بر خلاف تکثر و تنوع ظاهری قهرمانان و عملکردهايشان، تعداد قهرمانان و عملکردهای آنان محدود و توالی آنها بسيار به هم شبيه است و ميتوان گفت اين فابلها دارای ساختار واحدی هستند و همچنين بيانگر آن است که الگوی پراپ - با همه نقايصی که دارد - قابليت تحليل ريخت شناسانة فابل را دارد.
http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10111مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307112009321Literary and Artistic Manifestations in a Number of Hadiss (Prophet’s Words)جلوههای ادبی و هنری در چند حدیث110faمحمدرضا بمانياناستاد، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران0000-0001-7230-51862015916Hadiss are considered as major principles in the recognition of Islam and the acquisition of epistemology. The present essay discusses the literary and artistic methods, and techniques used in Hadiss. Utilizing an artistic and literary language is among the special characteristics in the forming the structure of Hadiss. In the artistic and literary manifestations of Hadiss numerous dimensions are mentioned; among which music, image and structure are known as the tools and elements used. The existence of such elements in Hadiss has led to the formation of both artistic and literary aspects within these words; mainly Prophet Mohammad’s words of advice; while one can point to the harmony and coordination, pun, cohesion, coherence, arithmetic conjunction, and phonetic system in Hadiss; as these factors form the overall structure and music of these words. Another major element in the formation of the artistic and literary form of Hadiss, is using image for enriching the mentioned concepts in their text. The present paper points to the above tools and elements in theoretical literature, following it a number of Hadiss are surveyed as examples.
حديث به عنوان يك اصل در شناخت اسلام و كسب معرفت، محل رجوع است. مقاله حاضر به بررسي شیوههای ادبی و هنری به کار رفته در حدیث پرداخته است. استفاده از زبان ادبی و هنري از جمله ويژگيهاي خاص در شكل گيري ساختار حديث است. ابعاد گوناگونی در جلوههای ادبی و هنری حدیث مطرح هستند که در این میان می توان به وجود موسیقی، تصویر و ساختار به عنوان ابزار و عناصر کار در حدیث اشاره نمود. وجود این عناصر در حدیث، شکلگیری جنبههای ادبی و هنری در حدیث را سبب شده که میتوان به وجود هماهنگی و هم جهتی، تجانس، انسجام و به هم پیوستگی، توازن، وجود تقارن هندسی و نظام آوایی در حدیث اشاره نمود که این موارد ساختار و موسیقی کل حدیث را شکل داده اند. يكي دیگر از عناصر اصلی تشكيل دهنده ابزارهای ادبی و هنری حديث، استفاده از تصوير به منظور عمق بخشيدن به مفاهيم مطرح شده در متن حديث است. در مقاله حاضر در بخش ادبیات نظری به ابزار و عناصر مذکور پرداخته شده است و در ادامه چند نمونه حدیث بررسی شده است.http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10112مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307112009321Three Views on Death in Persian Literatureسه نگاه به مرگ در ادبیات فارسی110faمرتضي فلاح2015916Death is the greatest incident in any person’s life and has constantly occupies man’s mind. In the written literary texts of Iran- both religious and non-religious; before and after Islam- most of the investigations and explorations and the concern of writers, poets and scholars was on finding a way for escaping death or overcoming the terror derived from it. The first literary prose and poetic works seriously concerned about this topic are from the mid third century after Islam; where we can notice and see such historical concern. That is of course if we chose to dismiss the ancient Iranian literature and the initial myths and epics belonging to that period. With a brief overlook, the attempts of the Iranian Post-Islam poets and writers for overcoming death or reducing its concern and obsessions can be limited to three major ideas; first, those who have admired it and welcomed it warmly. Rumi is the greatest representative of this group. Second, those who have regarded death with hatred and for overcoming it have sought to overcome it by ‘having fun in the moment’ (Carpe Diem) intending to reduce the terror and fright of death. Khayam is the pioneer and complete representative of this group. The third group is composed of those who have had a realistic attitude towards death; they have viewed life and death as two sides of a coin, tried to utilize the blessings of this world and pay service to mankind; while at the same time have provided their required supply for this life and afterlife. These have neither sacrificed life for death nor have sacrificed death for life. Sa’adi is the greatest representative of this group. مرگ بزرگترین رویداد زندگی هر انسانی است و همیشه ذهن و اندیشة آدميان را به خود مشغول میدارد. در ادبیات مکتوب دینی و غیر دینی ایران قبل و بعد از اسلام، بیشترین جست و جوها و دل مشغولیهاي نویسندگان و شاعران و عالمان، در این خلاصه میشود تا راهی برای فرار از مرگ یا چیرگی بر هول و هراس ناشی از آن بیابند. اگر از ادبیات باستانی ایران و نخستين اسطورهها و حماسههاي آن دوران بگذریم، در آثار ادبی منثور و منظوم فارسی بعد از اسلام، که نخستين آثارش از میانة قرن سوم بر جای مانده است، جا به جا، شاهد چنین دغدغة تاریخی هستیم. با کمی اغماض، تلاشهای شاعران و نویسندگان ایران بعد از اسلام برای غلبه بر مرگ يا كاهش دغدغة ناشی از آن را میتوان در سه شیوه یا در سه اندیشه منحصر و محدود کرد: نخست كساني که آن را ستودهاند و به گرمی از آن استقبال کردند. مولانا جلال الدین محمد بلخی، بزرگترین نماینده این گروه به شمار میآید. دوم، دستهای که با نفرت و کراهت به مرگ نگریستند و برای غلبه بر آن، به خوشباشي و اغتنام فرصت روی آورده، کوشیدهاند، با این کار، از هول و هراس ناشی از مرگ بكاهند. خیام را باید پیشرو و نماینده کامل این دسته به حساب آورد. سوم، گروهی که واقعگرايانه به آن نگريسته، مرگ و زندگی را چونان دو روی یک سکه دیده و كوشيدهاند، ضمن بهره بردن از نعمات این جهان و خدمت به جامعه انسانی، توشه و زادِ راه زندگی دو جهان را در دوره زندگانی خویش فراهم آورند. اینان نه زندگی را فدای مرگ کردند و نه مرگ را فدای زندگانی. سعدی شیرازی بزرگترین نماینده این دسته به حساب میآید.http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10113مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-10307112009321Survey and Analysis of Native Elements (Religious and National) in the Greatest Persian Novelبررسي و تحليل عناصر بومي (ديني و ملي) بزرگترين رمان فارسي*110faمصطفی گرجی دانشگاه پیام نور2015916“Kalidar” is one of the most prominent contemporary novels which has failed to be analyzed and surveyed through a variety of aspects by critics. One of these dimensions is the study of the fields and aspects associated with the elements leading to nativity and the Iranian-Islamic identity; as discovering its supporting fields would lead to the recognition of the mental and psychological background of the story characters. In this case, nativity means elements dealing with the national and religious identity which makes a distinction among the Iranian and Islamic culture with the other cultures and subcultures. The writer of this essay has surveyed “Kalidar”, a novel by Mahmoud Dolat-Abadi, through this approach and attitude; categorizing and then analyzing the most significant native elements in two sections; elements related to the Iranian culture (national) and the Islamic culture. In the national elements there is emphasize on the rituals, rites and beliefs, in common beliefs the rites and rituals are of notice, while historical rituals and myths and stories are also alluded too. The most important religious and native elements, regarding the issue of rituals and traditions in this work, is inspired by the great event of Ashura in the fate of Gol-Mohammad; where the writer shows the similarity between those two in fifteen lines. This essay intends to reveal to what extent this novel has been influenced by native elements (national and religious) through a close survey.
كليدر يكي از رمانهاي برجسته معاصر است كه بررسي ابعاد مختلف آن اهتمام فراواني را ميطلبد. يكي از اين ابعاد، بررسي زمينهها، ابعاد و عناصر بوميگرايي و هويت ايرانيـ اسلامي است كه كشف زمينههاي آن به شناختن زمينههاي ذهني و رواني شخصيتهاي داستان منجر ميشود. مراد از بومیگرایی در اين بستر عناصر هويتبخش مذهبيـ ملي است كه وجه تمايز فرهنگ ايراني و اسلامی از ساير فرهنگها و خرده فرهنگهاست. نگارنده با توجه به این رویکرد و با بررسی رمان كليدر، مهمترين عناصر بومي را در دو بخش عناصر مربوط به فرهنگ ایرانی (ملی) و فرهنگ اسلامی طبقهبندی، بررسي و تحليل كرده است. مهمترين اين مؤلفهها با تأکید بر آیینها و مناسک و باورها در بخش مؤلفههاي ملي؛ آداب و رسوم مربوط به باورهاي عامه، اشاره و تلميح به داستانها و آیینهای تاريخي و اسطورهاي گذشته است. مهمترين مؤلفههاي بوميِ ديني با توجه به مسئله آیینها و سنن در اين اثر، الهامگيري از واقعة عاشورا در فرجام كار گل محمد است كه نگارنده، تشابه آن دو را در پانزده بند نشان داده است. اين مقاله درصدد است با توجه به این گستره، ميزان توجه و تأثر اين رمان فارسي را از مؤلفههاي بومي (ملي و ديني ـ مذهبي) بررسي و تحلیل كند.http://literature.ihss.ac.ir/en/Article/Download/10114