مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103071420091221Symbolism in Ave Sina’s Poem of Einiyyeh, and its Effect on the Thought of Muslim Gnosticsنمادانگاري قصيده عينيّه ابنسينا و بازتاب آن در انديشه عارفان مسلمان110faعلی فتح اللهی علي نظري2015914How the human soul falls from the upper world and descends in the body cage is one of the complex philosophical and Gnostic debates. The duality of subtle spirit and dirty body is a matter of debate in most philosophical and Gnostic schools. Defending the duality doctrine, like many other Muslim Gnostics, Ave Sina is considered as one of the pioneers in symbolically depicting the fall of the soul into the body. His Poem of Einiyyeh, among the works of Muslim scholars, follows such a view.
The present article studies symbolism, its development, and the relevant factors in developing mystical-gnostic stories in the works of Muslim thinkers. The other focus of the research is to explore the traces of Gnosticism, neo-Platonism, and Akhavan-ol-Safa in the Poem of Einiyyeh, and their influence on its mystical concepts, and the compatibility of its symbolic language with the Sufi terms and expressions used by Muslim Gnostics, along with the study of the belonging of spirit to the upper world, its unwillingly Fall, and the duality of the soul and body. At the end, we will study the ways to set the everlasting subtle spirit free from the prison of the body.
چگونگي هبوط روح آدمي از عالم علوي و نزول آن در قفس جسماني، از مباحث غامض فلسفی و عرفانی است. دوگانگي ميان جان لطیف و جسم کثیف از موضوعات مورد بحث در بيشتر مكاتب فكري- فلسفي و عرفاني است. در این زمینه ابن سینا با دفاع از نظریهی «دوگانگی روح و تن» مانند بسیاری عرفای مسلمان، از پیشگامان تصویر هبوط روح در جسم به صورت نمادین است. قصيدهي عينيهي ابنسينا نيز در بين آثار انديشمندان مسلمان، در زمرهي آثاری بهشمار ميآيد كه با زبان نمادين به تبیین دوگانگي روان و بدن ميپردازد.
اين نوشتار به بيان رمزپردازي، چگونگي شکل گیری آن و عوامل مؤثردر پيدايش داستانهاي رمزي- عرفاني در آثار متفكران مسلمان ميپردازد. مطالعهی منشأهای گنوسی، نوافلاطونی و اخوان الصفا درقصیده و تأثير آن بر مفاهيم عرفاني و تطبيق بيان نمادين اين قصيده با مفاهيم صوفيانهي عارفان مسلمان در کنار پردازش تعلّق روح به عالم بالا، هبوط غیر ارادی آن و بیان دوگانگی تن و جان و چگونگی رابطهی آن دو با هم، ازديگر موضوعات مورد بحث در اين مقاله است. در پایان به بررسی راههای رهایی نفس لطیف باقی، از اسارت زندان جسم فانی خواهیم پرداخت.
http://literature.ihss.ac.ir/ar/Article/Download/10077مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103071420091221“Journey” in Gnostic Prose Textsسفر در متون نثر عرفاني110faهوشنگ محمدي افشار2015914Islamic Gnostics/ Sufism mainly originates from the Quran and the apostolic custom; and is based on piety and pure devotion, with the flavor of love.
“Journeying” is one of the issues and traditions which in two levels of external and internal (spiritual) has been of great importance and controversy for the Sufi elders and researchers.
The present article studies the external journey during a long period of time, from the early stages of the development of Gnostics and Sufism up to the end of the 8th (Islamic) century. Types of journey, its motivations, advantages, goals and objectives, and requirements are studied according to the different views of the Sufis and other great figures of each period.
The research was done by a descriptive-analytic method. In addition to reliance on the holy Quran and sacred sayings, we have also made references to the theoretical works on Sufism, and the biographies of the Sufi elders from the 5th to the 8th centuries.
منشأ اصلي عرفان و تصوف اسلامي، قرآن و سيرهي نبوي است و بناي آن بر زهد و اخلاص همراه با چاشني عشق و محبّت نهاده شده است.
از جمله آداب و مسائلي كه همواره در دو جنبهي ظاهري و روحاني مورد توجه و اختلاف نظر و ذوق میان مشايخ و محققان صوفيه بوده، «سفر» است.
در نوشتهي حاضر بر مبناي متون نثر صوفيانهي فارسي، به بررسي و تبيين سفر ظاهر، از نخستين دورهي پيدايش عرفان و تصوف تا اواخر سدهي هشتم هجري ميپردازيم و انواع سفر، انگيزه ها، فوايد، اهداف و مقاصد و لوازم سفر را همراه با ديدگاههاي متصوفه و شخصيت هاي نامدار هر دوره در ارتباط با اين مسئله بررسي ميكنيم.
در اين جستار، علاوه بر استناد به قرآن كريم و احاديث و روايات مأثوره، به شيوهي كتابخانه اي و براساس فنّ توصيف و تحليل محتوا، به منابع نظري تصوف و عرفان و شرح احوال و سخنان بزرگان صوفيه ، از سدهي پنجم تا هشتم ارجاع داده شده است.
http://literature.ihss.ac.ir/ar/Article/Download/10078مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103071420091221The Rulers’ Communications During the Mythical and Heroic Ages in Shahnamehارتباطات حكمرانان در دو دوره اسطورهاي و پهلواني شاهنامه فردوسي110faسيدمحمد دادگران مريم صادقي گیویخديجه ططري علوم و تحقیقات تهران2015914Communication can be considered as the act of communicating meanings or exchanging messages. What distinguishes human communication from the other living beings’ is its principles and criteria to successful and efficient communication, and his ability to create and use symbols.The present article is to explain the development of human communication in Shahnameh until the heroic age. Aspects of human communication in Shahnameh include the rulers’ communication, the heroes’, and the people’s. The research focuses on the first type. The rulers’ communication can be studied in five levels: communication with other rulers, communication with people, communication with God, communication with nature, and communication with supernatural beings. The main concern of the present article is to study types of the rulers’ communication modes, their purpose of communication, and the result of their communication.ارتباطات را ميتوان عمل انتقال مفاهيم يا انتقال معاني و تبادل پيامها برشمرد. آنچه ارتباطات انساني را از ارتباط ديگر موجودات زنده متمايز و مشخص ميسازد، بهكارگرفتن اصول و معيارهايي براي ارتباط بهتر و موفقتر و توانايي انسان در خلق و استفاده از نمادها است. اين مقاله در تبيين سير ارتباطات انساني در شاهنامه فردوسي تا پايان دوره پهلواني است. ارتباطات انساني در شاهنامه بر سه نوع: ارتباطات حكمرانان، پهلوانان و مردم قابل تقسيمبندي است كه در اين مقاله فقط به ارتباط حكمرانان ميپردازيم. ارتباطات حكمرانان در شاهنامه را ميتوان در پنج بخش قرار داد كه عبارتند از: ارتباط حكمرانان باخود و ديگران، ارتباط حكمرانان با خدا، ارتباط حكمرانان با طبيعت، ارتباط حكمرانان با ماورا طبيعت و ارتباط حكمرانان با موجودات ماورايي. مهمترين اهداف ارتباطي كه دراين مقاله مورد بحث قرار گرفته، عبارت است از: انواع ارتباطات حكمرانان، اهداف ارتباطي آنان و نتايج ارتباط آنان.http://literature.ihss.ac.ir/ar/Article/Download/10079مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103071420091221The Influence of Hafiz on the Hungarian Literatureتأثير حافظ در ادبيات مجاري110fa2015914Hafiz is the representative of the pick of the literary masterpieces of Persian language which sounds like a miracle. His poetry, which is based on the teachings of love and truth, is the reflection of infiniteness of the soul, and the symbol of the depth and meaningfulness of the human’s life. Hence, the familiar color of Hafiz’ poetry is comprehensible and loved by any sophisticated person, though the harmoniously interwoven net of its form and content does not lend itself to translation.
The Europeans got to know the Persian language since the 17th century. Its background had already been provided by translations of Firdausi, Hafiz, Khayyam, and Sa’di. Hungarians became familiar with Hafiz first through Karoly Roytski’s translation in 1771. He was the ambassador of Austria-Hungary Empire to the Middle-East. The poems Roytski translated attracted the attentions of most Hungarian poets and literati. Since then other parts of Hafez have been translated by Hungarian translators from Persian language. Some published as books; Some entered in complexes among the translations of other Iranian or Eastern poets.
It is the first time in Iran that a publication is dedicated to the study of the translation of Hafiz in Hungarian language.
حافظ، نمايندهي اوج اعجاز زبان فارسي است. شعر او، حكايتگر وسعت روح آدمي و نماد ژرفايي و پرمعنايي زيست اوست كه از عشق و صدق تعليم گرفته است؛ ازاينرو، هرچند تعابير چند وجهي و شبكهي درهمتنيدهي موسيقي لفظي و معنوي كلامش، قابل ترجمان نيست ولي رنگ آشناي دنياي او را هر انسان انديشمندي درمييابد و ميپسندد و شيفتهوار قدم به جهان برساختهي او مينهد.
اروپائيان از قرن هفدهم ميلادي با ادبيات فارسي آشنا شدند. زمينهساز اين آشنايي ترجمهي اشعار فردوسي، حافظ، خيام و سعدي به زبانهاي غربي بود. مردم مجارستان، نخستين بار به سال 1771م. به همت كرولي رويتسكي سفير امپراتوري اتريشـ مجارستان در خاورميانه، حافظ و اشعار وي را شناختند. اشعاري كه رويتسكي از ديوان حافظ برگزيده بود، مورد توجه شاعران و اديبان مجاري قرار گرفت. پس از رويتسكي، چند نفر ديگر از اديبان مجاري كه با زبان و ادب فارسي آشنايي يافتند، بخش ديگري از غزليات حافظ را در فاصلهي قرن هجدهم تا سالهاي اخير ترجمه كردند. اين ترجمهها، گاه در مجموعههاي مستقل و گاه در جُنگهايي همراه با ترجمهي اشعار ديگر شاعران ايراني و حتي شرقي منتشر شدهاند.
در اين مقاله، براي نخستين بار در ايران به ترجمهي شعر حافظ در ادبيات مجاري پرداخته ميشود.
http://literature.ihss.ac.ir/ar/Article/Download/10080مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103071420091221A Survey to the Study of Khayyam during the 14th Centuryكارنامهيخيامپژوهي درسده چهاردهم110faكاووس حسنليسعيد حسامپور دانشگاه شیراز2015914A big variety of woks have been appeared about Omar Khayyam, the Iranian scientist and poet, which study his prominent works and particularly his Ruba’iyat (quartets). Yet, there are lots of basic gaps in the process of this study. In a general view, we can divide the writings on Khayyam, historically into two periods: writings before the year 1300 (Iranian Year), and writings after the year 1300. There are lots of controversies among the literature on Khayyam before this period. Development of the literature on Khayyam after 1300 was mostly influenced by Fitz Gerald’s translation of Ruba’iyat from Farsi into English because it not only attracted the world’s attention to Khayyam and Iran, but also caused Iranian researchers to do their researches carefully and with more speculation. However, the controversies among the ancient literature, as well as diverse views among the researchers resulted in different approaches to the point in the field of modern studies of Khayyam.
The authors of the present article, in the course of a research project which lasted nearly three years, studied all the original Iranian works appeared between 1300 and 1380 about Khayyam, as well as ones translated into Farsi from other languages. What here is presented is a general survey to the study of Khayyam during the current century. The article provides Time and Content tables and figures.
دربارهي دانشمند و سخنسراي بلند آوازهي ايراني، حكيم عمر خيام نيشابوري و آثار برجستهياو به ويژه شعرش، نوشتههاي گوناگون پديد آمده است، اما در گسترهي خيام پژوهي هنوز جاي بسياري از پژوهشهاي بايسته و مطالعات بنيادي خالي است. در نگاهي كلي به آثاري كه درايران درپيوند با خيام پديد آمده است، ميتوان اين كارنامه را به پيش ازسال 1300خورشيدي وپس از آن تقسيم كرد: در بخش نخست، درمنابع و اسنادكهن، مطالب ضد و نقيض دربارهي خيام فراوان است و درشكلگيري و گسترش پژوهشهاي بخش دوم، ترجمهي انگليسي ادواردفيتزجرالد از رباعيات خيام، جايگاه ويژهاي دارد؛ زيرا افزون بر اينكه اين ترجمه، توجه جهانيان را به خيام و ايران جلب كرد، بسياري از پژوهشگران ايراني را نيز برانگيخت تا با دقت و درنگ بيشتري به زندگي و شخصيتخيام بپردازند و البته ضد و نقيضهايي كه در اسناد ومنابعكهن وجود داشت و همچنين شيوهي نگرش خيام پژوهان موجب شد رويكردهاي گوناگون درگسترهي خيامشناسي معاصر پديدآيد.
نويسندگان اين مقاله در يك طرح پژوهشي گسترده، نزديك به سه سال به شناسايي، معرفي و بررسي تمامي آثاري پرداختند كه درسدهي چهاردهم (از سال 1300تا پايان سال1380خورشيدي) در پيوند با خيام در ايران پديد آمده، يا از زبانهاي ديگر به فارسي برگردانده شده است. آنچه در اين مقاله به آن پرداخته ميشود، بررسيكلي كارنامهي خيام پژوهي درسدهي چهاردهم است كه با ارائهي جدولها و نمودارهاي زماني و موضوعي بازنموده شده است.
http://literature.ihss.ac.ir/ar/Article/Download/10081مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103071420091221Plant Fairiesپری زادگان نباتی110faسيد محمد برفر 2015914Among the subset of the fairy-tales genre, there is one type classified as No. 410 under Arne-Thompson classification. The narrative is centered on a young boy attaining a magic garden gets the fruits out of which emerge beautiful fairies. The tale is narrated in different versions around the world.
Having gathered the stories narrated among different nations, the author in this article, tires to explore the rules governing these tales, and explain their universal motifs regarding their mythological origins. According to the findings of the present article, these tales and the myths behind them are reflections of the humans’ beautiful imagination on personification and attributing life to the nature. Moreover, the magic garden which the protagonist attains could be a mythological symbol of the Paradise Lost.
از زير مجموعههاي ژانر قصهي پريان، ميتوان به نوع قصههايي اشاره كرد كه در طبقه بندي آرنه - تامپسون جاي ميگيرند. روایت کلی این قصهها، معمولاً حكايت پسر جواني است كه با دسترسي به باغي جادويي، صاحب ميوههايي ميشود كه با شكافتن هريك از آنها ، پري زادهاي زيبارو سر برميآورد. از اين نوع قصهها، روايتهاي مختلفي درنقاط مختلف جهان وجود دارد.
در اين مقاله، با استفاده از روش اسنادي و كتابخانهاي، قصههاي مربوط به اقوام مختلف (با اين درونمايه) را گردآوردهايم و به شيوهي توصيفي– تفسيري، قواعد حاكم بر اين گونه قصهها را بررسي ميكنيم تا بُنمايههاي مشترك و جهاني آنها را با عنايت به خاستگاههاي اسطورهايشان تبيين كنيم .يافتههاي مقاله نشان ميدهد كه اين قصهها و اسطورههايي كه منشأ آنها هستند، بازتاب تخيل بشر دربارهي جاندار پنداری طبيعت به شمارميآيند. ازسويي باغ جادويي كه قهرمان قصه به آن ميرسد، ميتواند شمايلي اسطورهاي از بهشت گمشده باشد.
http://literature.ihss.ac.ir/ar/Article/Download/10082مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103071420091221A Critical Study of Bidel’s Thoughts Reflected in One of His Sonnetsبررسی انتقادی معنا و اندیشههای بیدل در آیینهی یک غزل110faعلیمحمدیدانشگاه بوعلیسینا همدان2015914Bidel’s fame and greatness is not limited just to the manner of expressing his thoughts and its linguistic subtlety. Part of the glory of his poetry originates from his thoughts which is as mysterious and symbolic as his language. If we took it for granted that there is stylistic prominence at the semantic level of Bidel’s poetry, we could ask how the prominent features could be realized in the form of sonnet. When sonnet as a literary form is a place to express lyricism, how thought and love are put together there? Regarding the factor of thought, can Bidel’s sonnets be treated as a special kind of sonnet? At the present article, having studied one of the Bidel’s famous sonnets critically, with special focus on its content and the thoughts involved, we have come to the conclusion that just as the poetry of Hindi Style is distinguished in terms of its form, it is distinguished in terms of its content; and this fact is evident in Bidel’s sonnets as the famous exemplar of this style.
آوازه و بزرگی بیدل تنها به شيوهي بيان و پیچ و خمهاي زبانی او ختم نمیشود، بلكه برخی از شکوه و جلال و جذابیت شعر او به اندیشهاش مربوط است که به مثابهی زبانش پر رمز و راز است. اگر بپذیریم که در حوزهی معنا و اندیشهی بیدل نیز برجستگی و خصوصیتهای سبکی هست، میتوان پرسید که این دگرگونیها در قالب غزل چگونه خود را نشان داده است؟ اگر غزل، آیینهی تغزل و سخنان غنایی است، عشق و اندیشه در آن چگونه با هم گره خورده است؟ آیا از نظر اندیشه میتوان غزل بیدل را نوعی غزل خاص نامید؟ در این مقاله با طرح یکی از غزلهای پرآوازهی بیدل، به نقد اندیشههای مندرج در اين غزل پرداختهایم. حاصل این پردازش نیز این است که چنان که شعر سبک هندی در قالب گفتار و فرم متحول و دگرگون شده است، از جهت اندیشه و فکر نیز این تحول در نمونههای بارز شعر سبک هندی که سرودههای بیدل یکی از نمایندگان پرآوازهی آن است، دیده میشود.http://literature.ihss.ac.ir/ar/Article/Download/10083مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش زبان و ادبیات فارسی1735-103071420091221A Shift from the Oral Culture to the Written Culture in Women’s Writings (From Naseri period to the Constitutional period)تحول فرهنگ گفتاري به نوشتاري زنان (از عصر ناصري تا مشروطه)110faمریم عاملی رضاییدانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی2015914In the literary history of Iran, there can be found samples of women’s writings, most of which are in prose. Until the Naseri period, the very few writings were limited to jurisprudence, litanies and prayers. Two travelogues and one critical-social writing are available relating to the Naseri period. The writing mode of these texts reveals that the women at that time were not familiar with the common frames of formal writing. They wrote in a female intimate environment and employed a spoken language.
At the Constitutional period, as women made their presence felt in society, they did so in the field of prose writing. Publishing their letters, particularly in women’s journals of the time, gave them an opportunity to experience formal written language. Women’s language entered a public zone. Their highly frank and open language which had been formed during centuries at an intimate female atmosphere, and under the influence of oral literature, was refined and distanced itself from the words that were supposed to be offensive for the public usage.
In this way a civilized language of women was formed that followed the norms of the dominant culture of the time. So, one could claim that women’s presence at the society coincided with their transition from the field of oral literature to the field of written literature.
در تاریخ ادبی ایران، نمونههای شعری باقی مانده از زنان بسیار بیشتر از نوشتههای منثور آنان است. تا پیش از دورهي ناصری، معدود نوشتههای نثر زنان در رسالات فقهی و ادعیه و اوراد خلاصه میشود. از دورهي ناصرالدین شاه، تعدادی نامه از زنان درباری، دو سفرنامه و یک رسالهي انتقادی – اجتماعی به جا مانده است. شیوهي نگارش این متون بیانگر این واقعیت است که زنان آن دوره با قالب رسمی نگارش مکتوب فاصلهي زیادی داشتهاند. این نوشتهها در حوزهای زنانه و خصوصی به تحریر درآمده است و زبان آن، زبانی گفتاری است.
در دورهي مشروطه، به موازات حضور زنان در اجتماع، شاهد حضور جدیتر آنان در عرصهي نثر هستیم. درج نامههای زنان در روزنامههای این دوره و انتشار نشریات ویژهي زنان، جایی در فضای نوشتاری برای آنان گشود و زبان زنان وارد حوزهي عمومي شد و پالایش یافت. بیپروایی و صراحتی که تحت تأثیر فضا و محیط مانوس زنانه و ادبیات گفتاری در میان آنان وجود داشت، جای خود را به عفت کلام و پاکسازی زبان از لغاتی داد که در فضای عمومی جایگاه مطلوبی نداشت.
به این ترتیب کلامی پیراسته، پرده پوشیده و تربیت یافته شکل گرفت که از فرهنگ حاکم و رایج پیروی میكرد و نگاشتههای زنان از حوزهي خصوصی زنانه به حوزهي عمومی اجتماع راه یافت. لذا میتوان گفت حضور زن در اجتماع با گذار از ادبیات گفتاری به ادبیات نوشتاری و حضور در فرهنگ مکتوب مصادف گشت.
http://literature.ihss.ac.ir/ar/Article/Download/10084