مقاله


کد مقاله : 1396111411342650619

عنوان مقاله : سبک و شگرد «بهار» در تصنیف‌سرایی

نشریه شماره : 45 فصل تابستان 1396

مشاهده شده : 142

فایل های مقاله : 268 KB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 مصطفی جوزی mostafa.jozi@yahoo.com مربی دانشجوی دکترا
2 علی پدرام میرزایی Ali.pedeam.mirzaei@gmail.com استادیار دکترا
3 مصطفی گرجی gorji111@yahoo.com استاد دکترا

چکیده مقاله

تصنیف زیباترین و عالی‌ترین تجلی‌گاه پیوند و قرابت شعر و موسیقی است. دوره مشروطیت، عصر تکامل و تعالی واقعی ژانر تصنیف است که با ظهور عارف قزوینی سرآغازی نوین می‌یابد. در این میان ملک‌الشعراء بهار همزمان با عارف با کوله‌باری از اندوخته‌های ادبی و علمی پا به عرصه تصنیف‌سرایی می‌گذارد. در این پژوهش ضمن معرفی تصنیف به عنوان یک «ژانر ادبی» به بررسی و تحلیل ساختاری تصنیف‌های بهار پرداخته شده است و فرم بیرونی تصنیف‌ها و شاخصه‌های اصلی آن نظیر وزن، قالب، درهم‌آیی و گره‌خوردگی این دو مقوله و ساختارشکنی‌های دیگر آن مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش نشان می‌دهد که «ملودی» و «ریتم» نقش تعیین‌کننده‌ای در ساختار بیرونی تصنیف دارند و با غلبه و احاطة کامل بر پیکرة آن، ساختار و فرم بیرونی تصنیف را از شکل سنتی شعر و قوالب پذیرفته‌شده خارج می‌کند و آن را هم‌سو و همراه با «ریتم» و «نظام موسیقایی» تصنیف قرار می‌دهد. به‌کارگیری چند وزن عروضی در یک تصنیف، تغییر وزن کلام متناسب با تغییر ریتم، به کارگیری اوزان نادر و بی‌سابقة عروضی و کاربرد قالب‌های شعری ابداعی، تماماً حاصل همین نگرش و غلبه ریتم و ملودی بر کلام است.