مقاله


کد مقاله : 139611141104450615

عنوان مقاله : ذهن و زبان در نظریّة ارتباطی ابویعقوب سجستانی

نشریه شماره : 45 فصل تابستان 1396

مشاهده شده : 178

فایل های مقاله : 475 KB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 محمد فرهمند farahmand15@yahoo.com استادیار دکترا
2 فرامرز جلالت faramarz.jalalat@gmail.com استادیار دکترا
3 ابراهیم دانش danesh.lit@gmail.com استادیار دکترا

چکیده مقاله

شاید بتوان متکلّمین مسلمان را به واسطة توجّهشان به بحث زبان، از کهن‏ترین زبان‌شناسان در مشرق‌زمین به شمار آورد که به سبب تمرکز و تمحّض در ابعاد اعجاز زبانی قرآن کریم و ژرف‌اندیشی در باب موضوعات مربوط به کلام الهی ازجمله حُدوث و قِدَمِ آن به بحث‏های دقیق زبان‌شناسی از قبیلِ تعاریف، کارکردها، معانی و تأویل زبان پرداخته‏اند. ابویعقوب سجستانی از نویسندگان و متکلّمین مسلمان ایرانی اوایل قرن چهارم هجری است. وی به‌صورت جدی در کتاب «کشف‌المحجوب» به نظام «ذهن و زبان» پرداخته، «نظریّة ارتباطی» خاصّی را بر مبنای «نظامِ نطق و زبان» متشکّل از وجوه و ساحات سه¬گانة «قصد»، «طبع» و «عرف» پایه‏گذاری کرده است. سجستانی معتقد است که نقص، حذف و نادیده گرفتن هر یک از این اجزاء که در کنار هم، معنا و ارزش می‏یابند، ارجاع ندادن نطق به ناطق و در نتیجه گسستِ زنجیرة سخن و برقرار نشدن ارتباط را به دنبال دارد. از امتیازات نظریّة ارتباطی وی این است که به بحث هرمنوتیک و تأویلِ سخن، به‌ویژه تأویل متون مقدّس، نیز پرداخته است. مقالة حاضر بر آن است که با معرّفی و بررسی «نظامِ ذهن و زبان و نظریّة ارتباطی سجستانی»، تصویری عینی و ملموس از آراء ارزشمندِ وی در این زمینه ارائه کند.